Rijks Universiteit Groningen


Promotie

Infrastructuur van de gepolariseerde cel ontrafeld

Datum en tijd woensdag 26 mei 1999, 16.00 uur

Promovendus S.C.D. van IJzendoorn, tel. (050)363 20 85, fax (050)363 27 28 (werk)

Proefschrift Transport and sorting of sphingolipids in polarized cells. The involvement of the sub-apical compartment

Promotor prof.dr. D. Hoekstra

Faculteit medische wetenschappen

Plaats Aula Academiegebouw, Broerstraat 5, Groningen

Van IJzendoorn (Eindhoven, 1969) studeerde gezondheidswetenschappen aan de Rijksuniversiteit Limburg. Hij verrichtte zijn promotieonderzoek bij de disciplinegroep Fysiologische chemie van de RUG binnen onderzoekschool GUIDE. Van IJzendoorn gaat als postdoc werken bij de University of California in San Francisco.

Cellen die de binnenwand van galkanalen, urinebuis of darm bekleden vervullen een belangrijke barrièrefunctie. Ze scheiden de gal of de urine van de rest van het lichaam, maar laten ook selectief stoffen door. Om dat te kunnen doen is het oppervlak van een cel (ook wel plasmamembraan genoemd) dat met deze afvoerkanalen in contact staat, wezenlijk anders van samenstelling dan het oppervlak dat aan de bloedbaan of het onderliggende weefsel grenst. Men spreekt dan van gepolariseerde cellen. Het tot stand brengen en behouden van deze polariteit is van groot belang. Aandoeningen als kanker en cystische fibrose gaan vaak gepaard met een verstoorde celpolariteit. Sven van IJzendoorn ontrafelde een belangrijk mechanisme achter dit fenomeen. Hij vond dat er binnen de cel een compleet netwerk van transportroutes bestaat voor het vervoer van eiwitten en sfingolipiden (vetten die deel uitmaken van de celmembraan). Een specifiek celorgaan, het sub-apicale compartiment, verbindt verschillende van deze transportroutes met elkaar. De onderzoeker toonde aan dat dit celorgaan een centrale rol speelt bij het tot stand brengen van celpolariteit. Binnen dit compartiment worden de sfingolipiden op bestemming gesorteerd, in transportblaasjes verpakt en vervolgens op transport gesteld. Dat proces is allesbehalve statisch. Van IJzendoorn ontdekte namelijk dat de bestemming van moleculen kan veranderen onder invloed van specifieke signalen.

Deel: ' Promotie Infrastructuur van de gepolariseerde cel '




Lees ook