Rijks Universiteit Groningen


Promotie

Melkwegstelsels minder ellipsvormig dan gedacht
Datum en tijd vrijdag 2 juli 1999, 16.00 uur
Promovendus R.H.M. Schoenmakers, tel. (050)363 40 81, fax (050)363 61 00 (werk),

Proefschrift Asymmetries in spiral galaxies
Promotor prof.dr. T.S. van Albada

Faculteit wiskunde en natuurwetenschappen
Plaats Aula Academiegebouw, Broerstraat 5, Groningen

Schoenmakers (Venlo, 1971) studeerde sterrenkunde aan de Rijksuniversiteit Leiden. Hij verrichtte zijn promotieonderzoek bij het Kapteyn Astronomisch Instituut van de RUG. Schoenmakers gaat na zijn promotie werken bij Philips Medical Systems.

We kunnen de sterrenstelsels buiten ons eigen melkwegstelsel zien omdat de sterren straling (licht) uitzenden. "Maar", zegt astronoom Remco Schoenmakers, "sterrenstelsels bestaan ook voor een groot deel uit 'donkere' materie, met name aan de buitenkant." Het is daarom erg moeilijk om de precieze vorm van een melkwegstelsel vast te stellen. Bovendien zien wij vrijwel alle sterrenstelsels niet recht van boven. Schoenmakers: "Stel dat een stelsel rond is (als een bierviltje) dan lijkt het toch op een ellips omdat we er schuin tegenaan kijken." Hij bedacht een methode om toch de vorm van de schijf van een sterrenstelsel in kaart te kunnen brengen. Daarvoor keek hij naar de snelheden van de sterren en de gaswolken binnen het stelsel. De promovendus onderzocht in het bijzonder spiraalstelsels: melkwegstelsels die er van bovenaf uitzien als een spiraal en van de zijkant als een platte schijf met een bal in het midden. Schoenmakers: "Sterren en gaswolken worden in hun baan gehouden door de gecombineerde zwaartekracht van alle andere materie. Lichtgevende materie blijkt slechts eentiende deel uit te maken van het gehele melkwegstelsel. De zwaartekracht wordt dus met name gemaakt door de donkere materie." Na het berekenen van de banen van de lichte materie kon Schoenmakers ook iets zeggen over de verdeling van de onzichtbare, donkere materie. Hij constateert dat de ellipticiteit van de door hem geanalyseerde sterrenstelsels klein is, met een assenverhouding van 9:10. Dit is minder dan sterrenkundigen tot nu toe op basis van computersimulaties hadden voorspeld. Naast ellipticiteit ontdekte de promovendus bij de helft van de stelsels ook nog een andere vorm van asymmetrie: ei-vormigheid. Nader onderzoek moet uitwijzen wat de oorzaken hiervan zijn.

Deel: ' Promotie Melkwegstelsels minder ellipsvormig dan gedacht '




Lees ook