Rijks Universiteit Groningen


Promotie

Ook een expertsysteem moet kunnen leren


Datum en tijd donderdag 24 juni 1999, 14.15 uur
Promovendus N.A. Taatgen, tel. (050)363 64 35, fax (050)363 67 84 (werk),

Proefschrift Learning without limits. From problem solving towards a unified theory of learning

Promotores prof.dr. G. Mulder, prof.dr. G.R. Renardel de Lavalette
Faculteit psychologische, pedagogische en sociologische wetenschappen

Plaats Aula Academiegebouw, Broerstraat 5, Groningen

Taatgen (Enkhuizen, 1964) studeerde informatica en psychologie in Groningen. Hij verrichtte zijn promotieonderzoek bij de basiseenheid Technische cognitiewetenschap, het Heymans Instituut en onderzoekschool BCN van de RUG.

Waarom is de kunstmatige intelligentie sinds haar begin in de jaren vijftig zo weinig succesvol geweest? Een probleem met programma's die het menselijk redeneren nabootsen is, dat zodra een programma is vastgesteld, de grenzen ervan ook vastliggen. Het meest duidelijk is dit in expertsystemen, die bestaan uit een kennisbank en een redeneermechanisme. Men gaat er daarbij vanuit dat experts al over dermate veel kennis beschikken, dat het leren geen rol meer speelt, en het dus mogelijk is een 'snapshot' te nemen van de kennis van een expert op een bepaald moment. Taatgen toont aan dat deze opvatting onjuist is voor een grote klasse van problemen. Hoe redeneren experts, of mensen in het algemeen, dan wel? Centraal thema in zijn proefschrift is, dat leren een hoofdrol speelt. Niet het beperkte leren zoals dat in de kunstmatige intelligentie wordt bestudeerd, maar leren zonder de door een vast algoritme opgelegde grenzen. Mensen leren zowel bewust als onbewust. Het onbewuste leren lijkt hierbij een functie te zijn van de architectuur van de hersenen; want verandert nauwelijks onder invloed van leeftijd, intelligentie of hersenbeschadiging. Bewust, strategisch leren is echter continu aan veranderingen onderhevig. Tijdens de ontwikkeling van kind naar volwassene wordt het systeem van bewust leren steeds uitgebreider, en gaan individuen ook steeds meer verschillen op dit terrein. Bewust leren lijkt daardoor zelf op kennis gebaseerd te zijn, en hiermee is de cirkel rond. Doordat leren zelf gedeeltelijk ook geleerd moet worden, zijn mensen in staat om niet alleen steeds meer ingewikkelde redeneervormen te gebruiken, maar ook weer nieuwe, complexere leerstrategieën te ontwikkelen. In zijn proefschrift brengt Taatgen aan de hand van computersimulaties in kaart hoe menselijke leer- en redeneerprocessen wél zouden kunnen werken. Het bouwt voort op de door John Anderson ontwikkelde ACT-R architectuur, een theorie over de basismechanismen van menselijke informatieverwerking en menselijk geheugen.

Deel: ' Promotie Ook een expertsysteem moet kunnen leren '




Lees ook