Gemeente Maastricht

002 Rapport belemmeringen van bijstandsclienten

14 januari 2000

Maastrichtse bijstandsgerechtigden niet anders dan elders in Nederland

In 1999 is door het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid opdracht gegeven voor een landelijk onderzoek naar het profiel van de huidige bijstandsontvanger. Dit onderzoek is uitgevoerd door het Nijmeegse Instituut voor Toegepaste Sociale Wetenschappen (ITS).

Aanleiding voor het onderzoek is de groeiende werkgelegenheid en toenemende afname van de werkloosheid. De bijstandsbestanden worden kleiner en er ontstaat een beeld dat alleen nog de "harde kern" bijstand ontvangt. Kwantitatieve gegevens hierover zijn voldoende voorhanden.
Doel van het landelijk onderzoek is meer inzicht te krijgen in de specifieke factoren die voor de cliënt op individueel niveau een belemmering vormen voor de (her)intreding op de arbeidsmarkt. In een aantal gemeenten, waaronder Maastricht, werden deze factoren onderzocht.

De gemeente Maastricht heeft aangehaakt bij dit onderzoek en een aanvullende opdracht gegeven. Zo hoopt de gemeente een zo representatief mogelijk beeld van het bijstandsbestand te krijgen en inzicht te krijgen in de vraag in hoeverre ons bestand afwijkt van het gemiddelde landelijk bijstandsbestand. Met dit inzicht in de belemmerende factoren op lokaal niveau kan de gemeente haar beleid afstemmen op het gebied van uitstroom en van zorg (sociale activering).

Het onderzoek vond plaats door bestandsanalyse (fase-indeling, leeftijdsopbouw, gezinssamenstelling, uitkeringsduur en etnische afkomst), beperkt dossieronderzoek en een aantal vraaggesprekken met cliënten, consulenten, beleidsmedewerkers, Raad van Uitkeringsgerechtigden, Maastrichts Minima Overleg en het Comité Vrouwen in de Bijstand.
Het onderzoek werd in de eerste helft van 1999 verricht.

Uit het onderzoek komt naar voren op welke gebieden de Maastrichtse bijstandscliënten belemmeringen ondervinden om de stap naar de arbeidsmarkt (terug) te zetten.
Het gaat hier om de volgende belemmeringen: Fysiek-medische problemen (37%),
Psychische problemen (23%), Zorgtaken (19%), Schulden (19%), Leeftijd (17%),
Taalbeheersing (8%), Voormalig zelfstandige (6%), Opleiding (5%), Verslaving (4%), Criminaliteit (4%), Motivatie (3 %), Werkervaring (3%), Geen belemmeringen (25%).
Bij 40% van de onderzochte dossiers is sprake van een meervoudige problematiek.
De meest voorkomende combinatie van belemmeringen heeft betrekking op medische en psychische klachten. Ook de combinatie schulden en psychische klachten komt veel voor.

Als belangrijkste conclusie uit dit onderzoek kan genoemd worden dat de huidige cliënten van de Maastrichtse Sociale Dienst gemiddeld -vanuit arbeidsmarktperspectief- een hoge leeftijd hebben en zeer lang werkloos zijn. Bovendien is er sprake van dat een complexe meervoudige problematiek ten grondslag ligt aan de bijstandsafhankelijkheid. Daarnaast zijn er toch nog redelijk veel cliënten in Maastricht bij wie geen belemmering voor uitstroom naar de arbeidsmarkt bekend is (25% van de onderzochte dossiers, tegenover 8% landelijk).

Het lijkt er op dat de meest kansrijke uitkeringsgerechtigden inmiddels zijn uitgestroomd. Bij de sociale diensten bestaat de helft tot driekwart van het bestand uit mensen in fase 3 en 4 (in Maastricht ook fase 5). Globaal gesproken bestaat fase 3 uit mensen die langer dan 1 jaar werkloos zijn, fase 4 uit mensen die langer dan 2 jaar zonder werk zijn en voor mensen uit fase 5 bestaat geen sollicitatieplicht. Momenteel hebben de sociale diensten dus te maken met een weliswaar kleiner bestand cliënten, maar met een grotere problematiek. De tijd dat een werkloze eenvoudig door middel van een (standaard) scholingstraject of werkervaringsplaats kon worden klaargestoomd voor de arbeidsmarkt lijkt voorlopig voorbij. De aanpak van deze problematiek vereist een integrale benadering vanuit verschillende disciplines. Een eerste vereiste hiervoor is kennis van de klant. Een aanzet tot vergroting van die kennis is in Maastricht al gegeven doordat sinds april 1999 alle bijstandsgerechtigden zijn gekoppeld aan een vaste consulent. Deze (WIZ)consulent dient de regie te nemen voor een dergelijke integrale aanpak. WIZ staat voor Werk, Inkomen en Zorg.

De resultaten van het landelijk onderzoek naar het huidige profiel van de bijstandsontvanger wordt vandaag door de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid gepresenteerd.
Het Maastrichtse rapport werd afgelopen dinsdag aan het college van burgemeester en wethouders aangeboden.

Deel: ' Rapport belemmeringen van bijstandsclienten in Maastricht '




Lees ook