Gemeente Amsterdam

Rapport gaslek Rokin
13 februari 2003 - Mark van der Horst

1. Inleiding

Op dinsdag 4 februari 2003 is het Rokin enkele uren gestremd geweest in verband met een gaslek. De lekkage is ontstaan tijdens werkzaamheden, die verband houden met de bouw van het station Rokin van de Noord/Zuidlijn.

In het verleden is deze bouwlocatie functievrij gemaakt, waarbij kabels en leidingen zijn verlegd, om ruimte te geven aan de bouw van het station. Recentelijk is het werkterrein omgeven met bouwhekken en is de aannemer begonnen met het opsporen van obstakels in de ondergrond zoals oude kademuren. Het opsporen van deze obstakels geschiedt door middel van sonderen en het graven van sleuven. Bij deze voorbereidende werkzaamheden zijn omstreeks 11.15 uur, bij het sonderen, twee gasleidingen van NUON geraakt en beschadigd. Het betreft een middelhogedruk- en een hogedruk leiding.

Voor het project Noord/Zuidlijn is een (concept)calamiteitenplan opgesteld. Dit wordt binnenkort aan het College ter goedkeuring voorgelegd. In deze specifieke situatie is conform dit calamiteitenplan gehandeld: de juiste instanties zijn geïnformeerd en zowel op het Stadhuis als ook bij de dienst IVV is een actie centrum ingericht.

Een chronologisch overzicht van het verloop van het proces wordt in paragraaf 2 van deze notitie gegeven. In paragraaf 3 wordt een voorlopige analyse van het proces, dat tot de calamiteit heeft geleid, geschetst en in paragraaf 4 wordt aangegeven hoe momenteel gewerkt wordt aan het oplossen van het nu ontstane probleem: een gasleiding die niet op de juiste plaats ligt.

2. Feiten relaas

In onderstaand overzicht wordt op chronologische wijze aangegeven welke stappen bij deze calamiteit zijn doorlopen. De opgegeven tijden zijn circa tijden.

Dinsdag 4 februari 2003.

11.00 uur Lekkage middelhogedruk leiding. Verwachting bij aannemer: restgas in oude leiding.

11.30 uur Lekkage hogedruk leiding. Aannemer meldt lekkage bij de Brandweer Amsterdam.

11.38 uur Aannemer informeert de directievoerder van het Adviesbureau Noord/Zuidlijn per spoedfax over calamiteit, incl. locatie. De fax wordt direct doorgegeven aan de directievoerder. De directievoerder informeert de contractmanager tijdelijke maatregelen (TM) en verzoekt om een tekening van de kabels en leidingen. De directievoerder ontvangt binnen enkele minuten een (UVO) tekening. De contractmanager TM informeert zijn toezichthouder, deze neemt direct contact op met NUON.

11.50 uur De directievoerder zoekt contact met de toezichthouder op de civiele werken ter plaatse. Het hoofd dagelijks toezicht is afwezig door ziekte, zijn plaatsvervanger heeft vakantie. De directievoerder besluit zelf naar Rokin te gaan.

12.00 uur 12.30 uur

* Directievoerder informeert de bouwmanager van het Projectbureau Noord/Zuidlijn (PB NZL), de communicatiemedewerkster van het informatiepunt (voorpost) en het hoofd communicatie (PB NZL).


* Directievoerder informeert directeur Adviesbureau Noord/Zuidlijn (AB NZL).

* Directievoerder instrueert de toezichthouder tijdelijke maatregelen (AB NZL) ter plaatse contact te onderhouden met NUON en de aannemer. Hij meldt dat de gasleiding mogelijk de verlegde hogedruk gasleiding betreft.

* Toezichthouder informeert de directievoerder over het feit dat het Rokin inmiddels is afgesloten en de belendende woningen zijn ontruimd op last van de Brandweer.

* Directievoerder informeert bouwmanager (PB NZL) over de acties van de Brandweer; bouwmanager meldt dat hij tot nader order contactpersoon is voor deze calamiteit binnen het PB NZL.

12.30 uur Bouwmanager informeert directeur PB NZL, deze informeert directeur dIVV. Actiecentrum PB NZL wordt ingericht in het kantoor van het Projectbureau. De situatie wordt besproken en binnen het PB NZL worden de volgende acties ondernomen:

* Hoofd communicatie belt de woordvoerder van wethouder Van der Horst. Zij spreken actie woordvoering pers af.
* Manager omgeving informeert Stadsdeel Centrum.

* Bouwmanager informeert OVV en DMB.

* Directeur PB NZL belt wethouder Van der Horst. Wethouder zegt dat hij de burgemeester zal bellen.


* Directeur Projectbureau belt kabinet burgemeester.
12.40 uur Directievoerder meldt zich ter plaatse bij brandweer, NUON, toezichthouder en aannemer; de Brandweer meldt de afzetting en de ontruiming en stelt vast dat er geen direct ontploffingsgevaar bestaat door relatief kleine lekkage en gunstige weersomstandigheden; de middelhogedruk leiding is inmiddels afgesloten, de hogedruk leiding wordt afgesloten; de verwachting is op dat moment dat de lekkage binnen een half uur zal zijn "gedicht".

13.10 uur Directievoerder informeert de bouwmanager: er is veel pers; Rokin nrs. 71 t/m 78 zijn geëvacueerd; Rokin is afgezet; brandweer en NUON zijn ter plaatse; voor de gevel van Rokin 83 is zowel de hoge- als middelhogedruk gasleiding geraakt; deze zijn inmiddels afgesloten; de brandweer verwacht dat binnen een kwartier/ half uur (ongeveer 14.00 uur) het verkeer weer kan rijden en dat de bewoners terug kunnen naar de huizen.

13.15 uur Directievoerder informeert de directeur Adviesbureau Noord/Zuidlijn en ontvangt procedurele instructies.

13.15 uur Hoofd communicatie Projectbureau Noord/Zuidlijn ter plekke; feiten worden uitgewisseld; Hoofd communicatie wordt voorgesteld aan de collegas van NUON en de brandweer ter plaatse.

13.30 uur Directievoerder verzoekt aan de aannemer zich te bekommeren om feitelijke informatie, zoals tekeningen kabels en leidingen en kopie KLIC melding.

13.40 uur DMB en SAC zijn aanwezig; DMB adviseert de directievoerder proefsleuven te laten graven om vast te stellen dat op andere locaties met zekerheid de gasleiding niet is beschadigd; directievoerder neemt het advies over en brengt het verzoek over naar de aannemer;

14.20 uur Rokin wordt vrijgegeven door de brandweer; NUON verzoekt aan de directievoerder de KLIC melding te overleggen in verband met schadeformulier; directievoerder verwijst door naar de aannemer; directievoerder meldt de situatie aan de bouwmanager.

14.30 uur Inspectie van de lekkages nadat beide leidingen zijn opgegraven; directievoerder wordt door NUON geïnformeerd over de ligging van de gasleidingen aan de hand van een revisietekening;

14.45 uur Toezichthouder maakt afspraken met de aannemer inzake afdekken mangaten en het sluiten van de hekken voor de komende nacht; het verzoek tot het maken van proefsleuven wordt herhaald; er zijn inmiddels afspraken gemaakt terzake met NUON.

15.30 uur Directievoerder Adviesbureau Noord/Zuidlijn terug op kantoor.

16.00 uur 16.30 uur Afstemming persverklaring tussen persvoorlichter Projectbureau, Adviesbureau en aannemer op verzoek van het Projectbureau.

17.00 uur Verzoek bouwmanager aan de directievoerder tot het opstellen van een korte feitelijke beschrijving ten behoeve van de raadsvergadering van de volgende dag.

3. Voorlopige analyse

Ten tijde van het verleggen van kabels en leidingen, het zogenaamde functie vrij maken van de bouwlocatie voor het station Rokin, is conform de hiervoor geldende voorschriften (handboek ondergrondse infrastructuur, HOI) voor het verleggen van de onder andere de gasleidingen een uitvoeringsopdracht verstrekt aan in dit geval NUON.

Deze uitvoeringsopdracht (UVO NZL 0001 wijziging B) is gebaseerd op de tekening van de contour van de bouwput van het station (B32E_004 d.d. 15-06-00). Op basis van deze uitvoeringsopdracht heeft NUON een ontwerp en een bestek gemaakt en zijn de werkzaamheden uitgevoerd. De contour van de bouwput en de daarop gebaseerde tekeningen zijn niet meer gewijzigd na het verstrekken van de uitvoeringopdracht.

Gebleken is dat de feitelijke locatie van de verlegde gasleidingen aan de oostzijde van het Rokin niet in overeenstemming is met het gevraagde volgens de uitvoeringsopdracht. Onderzoek is gaande naar de wijze waarop dit heeft kunnen gebeuren. Momenteel is onduidelijk, en wordt onderzocht, over welke lengte de gasleidingen binnen de grens van de bouwput liggen.

Met betrekking tot de calamiteit zelf is sprake van de volgende situatie:

Voor de aanleg van de diepwanden van het metrostation Rokin moeten allereerst eventuele obstakels ondergronds, zoals oude kademuren, verwijderd worden. Om nauwkeurig te weten waar deze obstakels zich bevinden worden sonderingen verricht en moeten proefsleuven gegraven worden. De (hoofd)aannemer heeft voor het verrichten van deze sonderingen een gespecialiseerde onderaannemer ingeschakeld. Voorafgaand aan deze sonderingen heeft de onderaannemer volgens de geldende procedure een zogenaamde KLIC-melding (Kabel en Leidingen Informatie Centrum) gedaan. Dit moet gebeuren om te voorkomen dat er mogelijk bij het sonderen ondergrondse kabels of leidingen worden geraakt. Van het KLIC heeft de aannemer tekeningen ontvangen die afwijken van de tekeningen die hij van de hoofdaannemer had ontvangen. Dit verschil is niet door hem opgemerkt. Uit de tekening van het KLIC had de onderaannemer moeten afleiden dat op de locatie waar hij ging sonderen gasleidingen aanwezig waren.

Voorlopige conclusies:

* De verlegde gasleidingen liggen niet conform de daartoe gegeven uitvoeringsopdracht.


* De calamiteit had kunnen worden voorkomen als de betreffende onderaannemer het verschil tussen de tekening van het KLIC en de eerder verstrekte tekening had opgemerkt en conform bestek proefsleuven had gegraven.

Vervolg

Direct na het onder controle krijgen van de calamiteit is gestart met het analyseren van het proces dat tot de calamiteit heeft geleid en hoe door de projectorganisatie is gereageerd (procedures).

Daarnaast is actie ondernomen om de nu ontstane situatie op te lossen. Concreet:

* Om de exacte ligging van de verlegde gasleidingen te bepalen zijn inmiddels diverse proefsleuven gegraven.

* Met NUON wordt bezien op welke wijze de leidingen op korte termijn op de gewenste plek komen om gevolg schade door stagnatie van het bouwproces te voorkomen.

Langs juridische weg zal worden onderzocht wie voor de ontstane schade, als deze is vastgesteld, aansprakelijk kan worden gesteld.

© Gemeente Amsterdam

Deel: ' Rapport gaslek Rokin Amsterdam '




Lees ook