consumentenbond

reactie op wetvoorstel inkomstenbelasting 2001

geachte heer zalm,
de consumentenbond heeft met belangstelling kennisgenomen van het wetsvoorstel inkomstenbelasting 2001 (belastingherziening 2001). de consumentenbond onderschrijft de doelstellingen van de plannen. een belangrijk positief punt vinden wij de gelijke fiscale behandeling van sparen, beleggen en verzekeren in het algemeen. de consumentenbond pleit al jaren voor een gelijke fiscale behandeling. door deze belastingherziening zullen consumenten gestimuleerd worden om te kiezen voor een spaar-, beleggings- of verzekeringsproduct op basis van hun persoonlijke behoeften en op basis van de voorwaarden, het risico en het rendement van een product. ook de voorgestelde vereenvoudiging van het stelsel en de 'vergroening' zijn vanuit de consument bekeken belangrijke doelstellingen.

de consumentenbond heeft op drie belangrijke punten kritiek op de voorstellen. het betreft de volgende punten:

1. de fiscale discriminatie tussen sparen, verzekeren en beleggen bij de invulling van de oudedagsparaplu.

2. problemen van consumenten bij de bepaling van het pensioengat.
3. de overgangsregelingen voor lijfrente- en kapitaalverzekeringen.

kritiekpunt 1: nog steeds fiscale discriminatie sparen, verzekeren en beleggen bij aanvulling pensioentekort. consumentenbond pleit voor bijvoorbeeld aftrekmogelijkheden voor geblokkeerde spaar- en beleggingsproducten. de consumentenbond pleit voor een gelijke fiscale behandeling van sparen, verzekeren en beleggen ten behoeve van de aanvulling van het pensioentekort. dit kan bijvoorbeeld worden gerealiseerd door aftrekmogelijkheden te creëren voor de inleg op geblokkeerde spaar- of beleggingsrekeningen die leiden tot periodieke uitkeringen. de consumentenbond is van mening dat iedereen in nederland ruime mogelijkheden moet hebben om zelf iets te doen aan zijn of haar oudedagsvoorziening. de consument maakt daarbij de keuze tussen een spaar-, een beleggings- of een verzekeringsproduct. voor zover er geen sprake is van een pensioengat is de gelijke fiscale behandeling gerealiseerd in de voorstellen. dit is echter niet het geval bij het bestaan van een pensioengat. de consument heeft alleen een fiscale aftrekmogelijkheid bij het afsluiten van een levensverzekering door middel van een lijfrente. de consument die zijn pensioengat wil dichten door middel van een spaarproduct of een beleggingsproduct heeft geen aftrekmogelijkheden. de consumentenbond vreest dat het 'koopsomcircus', weliswaar in enigszins gewijzigde vorm, zal blijven bestaan. in het onderstaande wordt ingegaan op een aantal argumenten die in de plannen worden gehanteerd voor het beperken van de aftrek tot lijfrentepremies.

geen 'level playing field' tussen sectoren
wij willen u erop wijzen dat het beleid is van de overheid om een gelijk speelveld voor de verschillende financiële sectoren te creëren met als doel een eerlijke concurrentie tussen sectoren. daarom worden bijvoorbeeld toezichtregels op elkaar afgestemd en worden regels voor informatieverstrekking voor verschillende sectoren onder de loep genomen. de consumentenbond is van mening dat van gelijke condities voor sectoren geen sprake is zolang de ene sector wel (de verzekeringssector) en de andere niet (banksector, beleggingssector) hun producten kunnen 'marketen' richting consument met als argument fiscaal voordeel.

doelgebonden karakter ook te realiseren voor sparen en beleggen in het belastingplan wordt als argument voor het beperken van de aftrek tot lijfrentepremies genoemd dat andere vormen van vermogensvorming een 'minder doelgebonden karakter' zouden hebben. wij vinden dit geen deugdelijk argument. als de wet de mogelijkheid biedt tot blokkering van spaar- en beleggingsproducten dan zal de markt ongetwijfeld hierop inspelen en nieuwe, hierop toegesneden producten ontwikkelen.

budgettair beslag voor de overheid gelijk bij keuze voor sparen, beleggen en verzekeren
een ander argument dat in de plannen wordt gebruikt ter rechtvaardiging van de beperking van de aftrek is het budgettaire beslag voor de overheid en de aanzuigende werking. wij interpreteren dit in die zin dat hier gedoeld wordt op de kosten voor de overheid en de aantallen consumenten die van de regeling gebruik maken. wij zijn van mening dat het uitgangspunt moet zijn dat iedereen zijn of haar pensioentekort aanvult. dat gegeven bepaalt het maximale budgettaire beslag. de overheid is immers ook van mening dat iedereen in nederland in staat moet zijn om een goed pensioen op te bouwen. de keuze voor sparen, beleggen of verzekeren heeft derhalve geen budgettaire consequenties en is dus geen argument om de aftrek te beperken tot bepaalde verzekeringsproducten.

kritiekpunt 2: berekenen pensioengat ingewikkeld voor consument; consumentenbond wil dat overheid uitvoering voor consument vereenvoudigt en een impuls geeft aan kwaliteit informatie door pensioenfondsen. pensioenzaken zijn ingewikkelde zaken voor de meeste consumenten. bovendien hebben veel consumenten geen goed inzicht in hun pensioensituatie. op grond van de voorstellen zullen consumenten jaarlijks moeten bepalen of zij een pensioengat hebben om te weten of de mogelijkheid bestaat fiscaal gefaciliteerd een aanvulling op te bouwen. het antwoord op de vraag of men een pensioengat heeft is niet eenvoudig te geven. onze inschatting is dat veel consumenten hier moeite mee zullen hebben. de consumentenbond is van mening dat de belastingherziening op dit punt voor de consument geen vereenvoudiging inhoudt, maar juist een complicatie vormt. de consumentenbond wil vereenvoudiging voor de consument op dit punt. wij zijn van mening dat de overheid die deze regels opstelt, ook de verantwoordelijkheid heeft om richting consument aan te geven hoe dit praktisch kan worden uitgevoerd. daarom pleiten wij voor de ontwikkeling door de overheid van een model aan de hand waarvan consumenten zelf kunnen berekenen of ze een pensioentekort hebben. dit zal bijdragen aan de ontwikkeling van het pensioenbewustzijn bij de consument. het spreekt voor zich dat de consumentenbond hier graag over wil meedenken.

de consumentenbond is tevens van mening dat de kwaliteit van de informatieverstrekking door pensioenfondsen tekortschiet. de nieuwe regels maken een verbetering nog dringender noodzakelijk. wij verwachten dat de overheid hier een impuls aan geeft.

kritiekpunt 3: overgangsrecht schiet tekort; consumentenbond pleit voor eerbiediging premiebetalende lijfrentepolissen en kapitaalverzekeringen gesloten voor 1 januari 1998 en soepele regeling voor contracten gesloten tussen 1 januari 1998 en september 1999.

contracten gesloten voor 1 januari 1998
de consumentenbond is van mening dat consumenten die voor 1 januari 1998 (peildatum) een premiebetalende lijfrente of een kapitaalverzekering hebben gesloten recht hebben op voortzetting van het contract onder het huidige fiscale systeem. dit betekent premieaftrek voor premiebetalende lijfrentepolissen en vrijstelling van de vermogensrendementsheffing voor lopende kapitaalverzekeringen.
op 11 december 1997 is de nota 'belastingen in de 21ste eeuw: een verkenning' gepubliceerd. de consumentenbond stelt daarom dat het tot 1 januari 1998 volstrekt niet duidelijk is geweest voor consumenten dat de fiscale behandeling van lijfrentepolissen en kapitaalverzekeringen ingrijpend zou worden gewijzigd en dat lopende contracten niet onder dezelfde voorwaarden konden worden voortgezet. consumenten hebben deze contracten gesloten in het kader van hun lange termijn financiële planning. zij hebben daarbij gebruik gemaakt van de toen bestaande fiscale aftrekmogelijkheden. deze consumenten worden door de plannen afgestraft in plaats van beloond, voor het treffen van financiële voorzieningen in het kader van hun persoonlijke financiële planning. de vragen en klachten van onze leden betreffen vrijwel alle de fiscale wijzigingen ten aanzien van lijfrentepolissen en kapitaalverzekeringen.

contracten gesloten tussen 1 januari 1998 en september 1999 de consumentenbond is van mening dat consumenten die tussen 1 januari 1998 en september 1999 een contract hebben afgesloten niet in alle gevallen hebben kunnen weten dat de fiscale consequenties drastisch zouden veranderen. aanbieders hebben namelijk dikwijls verzuimd om hierop te wijzen in hun voorlichting of zelfs misleidende informatie verstrekt. kortom de voorlichting door verzekeraars is op dit punt niet altijd transparant geweest. ook de overheid is gedurende deze periode niet duidelijk geweest in haar informatie over het voorgestelde nieuwe regime. de consumentenbond is van mening dat gevolgen van deze gebrekkige of misleidende voorlichting niet eenzijdig mogen worden afgewenteld op de consument. daarom vragen wij de overheid om met verzekeraars om ter tafel te gaan zitten om op soepele wijze ontbinding van contracten (afkopen) mogelijk te maken. dit zou mogelijk moeten zijn voor consumenten die dit wensen middels terugbetaling van premies opgehoogd met een marktconforme rente en zonder fiscale boete_. wel zijn wij van mening dat de consument zelf het initiatief hiertoe zal moeten nemen richting verzekeraar. de consumentenbond zal consumenten vervolgens wijzen op deze mogelijkheid.

reclameuitingen lijfrentepolissen/kapitaalverzekeringen vanaf september 1999
aanvullend op ons bovenstaand commentaar willen wij onder uw aandacht brengen dat wij ook na de presentatie van de nieuwe belastingplannen nog regelmatig reclame-uitingen hebben aangetroffen waarin in het geheel niet of nauwelijks wordt gewezen op de aanstaande ingrijpende wijzigingen in de fiscale behandeling van lijfrentepremies en de komst van een vermogensrendementsheffing. dit betekent dat consumenten contracten aangaan voor 15 of 20 jaar, terwijl zij ervan uitgaan dat de fiscale behandeling van het product gelijk blijft. de consumentenbond is van mening dat deze advertenties misleidend zijn en overweegt naar de reclame code commissie te stappen.

premievrijmaken polis moet altijd mogelijk zijn
in dit verband willen wij u er voorts op wijzen dat wij nu reeds signalen krijgen dat niet alle verzekeringsmaatschappijen hun volledige medewerking verlenen aan het premievrij maken van premiebetalende lijfrentepolissen op verzoek van de consument. dit terwijl deze mogelijkheid verzekeringstechnisch altijd bestaat. wij zouden ook van uw kant een krachtig signaal op prijs stellen richting verzekeraars dat deze mogelijkheid altijd open moet staan voor consumenten die op deze wijze hun maandelijkse lasten willen verlagen.

overige punten
vermogensrendementsheffing; consumentenbond pleit voor verhoging van heffingvrij vermogen.
de consumentenbond begrijpt de keuze voor een vast percentage voor de vermogensrendementsheffing. hoewel er sprake is van een gelijke behandeling voor alle vormen van vermogensvorming, willen wij u er toch op wijzen dat consumenten hierdoor sneller risicovol zullen gaan beleggen om boven de 4% rendement (belasting 4% over de waarde tegen 30% tarief) uit te komen. risicovol beleggen is echter niet voor alle groepen consumenten de beste manier om vermogen te vormen.

de consumentenbond pleit daarom voor een verhoging van het heffingvrije deel van het vermogen van f37.500 tot f50.000 als een soort 'buffer' voor de onderkant van de samenleving. uitgaande van 4% rendement en de bestaande rente- en dividendvrijstelling van f2.000 betekent een vrijstelling van f50.000 dat de vrijstelling gelijk blijft ten opzichte van het huidige systeem.

btw-verhoging
ten aanzien van de btw-verhoging zijn wij van mening dat nederland in de pas moet blijven lopen met de andere landen in de europese unie. toch willen wij u vragen om voldoende compenserende maatregelen voor consumenten met lagere inkomens die zich geconfronteerd zien met hogere uitgaven.

beperking renteaftrek
de consumentenbond ondersteunt het voorgestelde systeem van renteaftrek. ten aanzien van de hypotheekrenteaftrek ondersteunt de consumentenbond de volledige aftrek voor de eigen woning. voorts zijn wij van mening dat de voorgestelde regeling bijdraagt aan het tegengaan van het oneigenlijk gebruik van de hypotheek. in onze visie moeten we in nederland terug naar de situatie waarin de hypotheek gebruikt wordt voor financiering van de eigen woning.

met vriendelijke groet, felix cohen voorzitter consumentenbond

Deel: ' Reactie Consumentenbond op wetvoorstel Inkomstenbelasting '




Lees ook