Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018
2500 EA Den Haag
uw brief van

uw kenmerk

ons kenmerk
DN. 994633
datum
08-10-1999

onderwerp
Natuurbalans 1999
(TRC 1999/3996) doorkiesnummer

bijlagen

Geachte Voorzitter,

Hierbij doe ik u mijn reactie toekomen op de Natuurbalans '99 die u op 14 september 1999 hebt ontvangen.

De balans geeft inzicht in de toestand van natuur, bos en landschap en de voortgang van de uitvoering van het beleid op dit gebied. Daarnaast is aandacht besteed aan het thema 'ruimte'. De leefbaarheid van Nederland staat onder druk door de toename van de mobiliteit, de bevolkingsgroei en de bouw van circa een miljoen extra woningen in het landelijk gebied in komende jaren. De gegevens uit de Natuurbalans bevestigen dat hierdoor bij ongewijzigd beleid de ambities op het gebied van natuur, bos en landschap niet gerealiseerd zullen worden. De resultaten van het project Boomhut geven aan dat er een grote maatschappelijke behoefte bestaat aan kwaliteit en diversiteit van natuur en landschap. Om aan deze maatschappelijke behoefte tegemoet te komen en om de verbetering van het leefmilieu gelijke tred laten houden met de bedrijvigheid op het gebied van infrastructuur en woningbouw, zal met kracht moeten worden doorgegaan met de realisatie van Ecologische Hoofdstructuur en is een kwaliteitsimpuls van natuur en landschap in zowel het landelijk gebied als in en om de stad noodzakelijk.

up

datum
08-10-1999

kenmerk
DN. 994633

bijlage

De conclusies uit de Natuurbalans '99
De hoofdconclusies uit de Natuurverkenning 97 gelden nog steeds: 'Het aantal soorten in Nederland neemt af; de snelheid waarmee dit gebeurt, vermindert. Het Nederlandse landschap wordt uniformer en vooral de open landschappen verdwijnen.'

De Natuurbalans '99 stelt in aansluiting hierop de volgende punten aan de orde:

* Als antwoord op de achteruitgang van de natuurkwaliteit wordt de Ecologische Hoofdstructuur (EHS) gerealiseerd. De aankoop van de benodigde hectares verloopt volgens schema. De taakstelling voor aankopen komt echter onder druk te staan door de voortdurende stijging van grondprijzen.
De overdracht van natuurterreinen aan terreinbeherende organisaties en realisering van grote natuurgebieden (>1000 ha) blijft achter omdat een deel van de hectares ruilgronden zijn. De verbindingszones, die worden aangelegd om de samenhang van het ecologische netwerk te garanderen, leveren onvoldoende bijdrage aan de natuurkwaliteit.

* Verstedelijking vormt zowel een bedreiging voor de realisering van grote eenheden natuur als voor het behoud van (internationaal) waardevolle open landschappen. Voor de bescherming en verbetering van bestaande landschapswaarden stelt het Natuurplanbureau een versterking van de planologische bescherming en gerichte investeringen voor. Om de samenhang van natuurgebieden te realiseren zou de verstedelijking geconcentreerd moeten worden langs corridors met groene buffers en zouden 'tussenstations' gecreëerd moeten worden om de samenhang van de natte natuurgebieden te vergroten.

* Volgens de Natuurbalans '99 is een prioritering bij gebiedsgericht beleid - met als inzet de watersysteembenadering - naar verwachting het meest effectief voor wat betreft milieu-(gerelateerde)-maatregelen om verdroging, vermesting en verzuring tegen te gaan. De doelstelling van 40% minder verdroogd areaal in 2010 ligt binnen bereik. Maar door het versnipperde karakter van de maatregelen zijn de effecten op de natuurkwaliteit niet groot genoeg.

* De aanwijzing van natuurbeschermingswetgebieden ligt al enige jaren achter op schema en het compensatiebeginsel uit de Europese richtlijnen ter bescherming van deze gebieden is onvoldoende verankerd in de nationale wetgeving. In de balans wordt gesteld dat de huidige aangewezen gebieden in het kader van de Ramsar-conventie geen representatief beeld geven van alle soorten wetlands in Nederland. Daarnaast wordt voor de uitvoering van het natuurbeleid in de Natuurbalans '99 gesteld dat de activiteiten gericht op een meer natuurlijk beheer van bos aanslaan en dat de taakstelling voor de houtoogst binnen bereik lijkt te zijn. De voortgang van aanleg van bos blijft echter achter bij de taakstelling.

Beleidsreactie
Ik onderschrijf dat de ontwikkeling van samenhangende natuurgebieden van voldoende kwaliteit nog een inspanning zal vergen en dat de kwaliteit van het landschap buiten de EHS sterk onder druk staat.

Op een aantal onderwerpen die in de Natuurbalans '99 wordt behandeld, kom ik in het kader van de nota Natuur, bos en landschap in de 21e eeuw terug. Het betreft onder andere: de stijging van de grondprijzen in relatie met de realisering van de EHS, de kansen om de samenhang van de natte as te verbeteren, de verbindingszones en de vervlakking van het Nederlandse landschap.

Over de begrenzing van de EHS heb ik u eerder bericht in mijn brief van 15 december 1998 inzake de kwantitatieve (tussen)doelstellingen voor de EHS. In aansluiting daarop zend ik u begin 2000 een aanvullende notitie over de kwalitatieve doelstellingen. Het probleem van de trage overdracht is een logisch gevolg van de noodzaak om vooruitlopend op de concrete uitvoering van plannen voldoende hectares aan te kopen. Om de omloopsnelheid van ruilgronden te verhogen wordt door DLG bekeken waar de verworven gronden sneller doorgeleverd of uitgeruild kunnen worden. Dit gebeurt in nauwe samenwerking met de provincies en de landinrichtingscommissies.

Het milieubeleid heeft een verbetering van de milieukwaliteit op gang gebracht, maar de beleidsinspanning is nog onvoldoende om de beoogde natuurkwaliteit in de kwetsbare gebieden te waarborgen, zo blijkt uit de Natuurbalans. Uitvoering van de effectgerichte maatregelen uit het Overlevingsplan Bos en Natuur blijft daarom in welk kader dan ook, voorlopig hard nodig. De gebiedsgerichte aanpak op regionaal niveau (zoals in de reconstructiegebieden) wordt in samenwerking met VROM versterkt door ontwikkeling van de stimuleringsregeling gebiedsgericht beleid (SGB).

In reactie op het advies om verdroging gebiedsgericht aan te pakken kan ik vermelden deze nieuwe regeling SGB de nadruk zal liggen op de gebiedsgerichte bestrijding van verdroging. De Natuurbalans noemt een aantal mogelijkheden om via het waterbeheer de realisering van mijn ambities op het terrein van natuur en landschap te verbeteren. De plannen die ontwikkeld worden naar aanleiding van de Vierde Nota Waterhuishouding bieden hiervoor goede kansen. Ik denk aan de verbetering van de waterkwaliteit in de Rijkswateren, plannen voor grotere dynamiek in de grote wateren en de watersysteembenadering die meer centraal komt te staan.

De Natuurbalans signaleert dat de aanwijzingen van (natuurbeschermings)gebieden op basis van de Natuurbeschermingswet achterblijven. Op het terrein van de gebiedsaanwijzingen heb ik de afgelopen periode prioriteit gegeven aan de internationale verplichtingen op dit gebied (Habitat- en Vogelrichtlijn). Deze aanwijzingen moeten tot afronding worden gebracht. Daarna worden tussen de bestuurslagen afspraken gemaakt over welke instrumenten worden ingezet om de aanwijzingen verder te verankeren. Over de Ramsar-conventie kan ik u melden dat in combinatie met de aanwijzing van gebieden als speciale beschermingszone krachtens de Vogelrichtlijn, op korte termijn vele gebieden alsnog voor de Wetlands Conventie zullen worden aangewezen.

De bosuitbreiding is de afgelopen jaren duidelijk achtergebleven bij de beleidsdoelstellingen. Het Programma Beheer biedt, na het in werking treden van de nieuwe Regelingen, de mogelijkheid om bosuitbreiding te realiseren op gronden in privaat bezit met afkoop van de waardedaling. De verdere realisering van het Structuurschema Groene Ruimte zal ook moeten resulteren in het inlopen van de achterstand.

In NBL-21 zal ik nader concretiseren hoe het natuurbeleid, alsmede de financiële middelen daarvoor, het milieubeleid en de ruimtelijke strategie beter tegemoet kunnen komen aan de maatschappelijke behoefte aan natuur en landschap.

De staatssecretaris van Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij,

G.H. Faber


Deel: ' Reactie LNV op Natuurbalans 1999 '




Lees ook