Koninklijke bibliotheek


Speelkaarten en hun verhaal

In de kaart gekeken / Marthy Jones, cop. 1980

Ill. uit: Playing Cards/ Roger Tilley, cop. 1967 Knave and queen of spades from 'Florentine', published in Paris in 1955

Spaanse speelkaarten, vervaardigd door Jonas Fouquet, Amsterdam, in 1720.
Ill. uit: Het grafisch Museum: Orgaan van de Vereeniging Museum voor de grafische vakken, 1e jaargang nummer 3, october 1931

Kaart uit een spel met 45 stuks. 1e kwart 19e eeuw, Ulm. Gedrukt ter gelegenheid van tentoonstelling "Karten zum Zaubern" in Deutsches Spielkarten-Museum, Leinfelden-Echterdingen, 1979

17 tot 24 juni 2002

Van 17 tot 24 juni zijn enkele boeken en speelkaarten te zien in de vitrine bij de ingang van de KB.

In 1976 nam de Tweede Kamer het besluit kansspelen in casino's in Nederland toe te laten. Er bleek slechts een krappe meerderheid van één stem voor te vinden te zijn. Toen kort daarna het eerste legale casino in Zandvoort opende, kon men de toeloop al spoedig niet verwerken. Nu is Holland Casino een bloeiend bedrijf, met elf door het hele land verspreide vestigingen. Toen in 2001 het 25-jarig jubileum kon worden gevierd, besloot de directie van Holland Casino de gebeurtenis extra feestelijk te maken door aan een aantal musea unieke verzamelingen speelkaarten cadeau te doen. Ook de KB mocht zich in een geschenk verheugen: de bibliotheek kreeg een kaartspel dat ter gelegenheid van het wereldkampioenschap schaken in Reykjavik in 1972 door deelnemers als Bobby Fischer en Boris Spassky van handtekeningen werd voorzien. Bovendien mocht de KB een verzameling van zo'n 140 boeken over speelkaarten in ontvangst nemen. Tezamen bieden die een compleet overzicht van de ontwikkeling van de speelkaart, die trouwens niet alleen voor kaartspelen zijn gebruikt. Tarotkaarten werden bijvoorbeeld gebruikt voor toekomstvoorspelling.

Kaartspelen worden zowel in Azië als in Europa al heel lang gespeeld. In Europa strijden Italië en Spanje om de voorrang, maar het is ook mogelijk dat het spel via de Arabieren in Europa is geïntroduceerd. In elk geval wordt het spel in enigerlei vorm al zo'n 600 jaar in het westen gespeeld, met een grote variëteit aan benamingen voor de kaarten en de kleuren. De ons bekende schoppen, klaveren, ruiten en harten zijn namelijk niet altijd in gebruik geweest. Ook het vertrouwde trio heer, vrouw, boer (of koning, koningin en boer) heeft niet altijd het gezicht van de kaarten bepaald. Allerlei andere figuren en afbeeldingen die op de kaarten voorkomen geven vaak een aardig inkijkje in de opvattingen van een bepaalde tijd of streek.

Daarmee is meteen al aangegeven waar het belang van deze collectie boeken voor de KB in schuilt: spel en speelkaarten zijn aspecten van de cultuur van een bepaalde periode, en de nu verworven werken onderstrepen de aandacht die tegenwoordig uitgaat naar 'popular culture'. Nog in een ander opzicht sluit dit geschenk goed aan bij wat de KB reeds in huis heeft: boeken over speelkaarten sluiten mooi aan bij de bridge-collectie Nadorp die de KB in 1994 mocht ontvangen.

De vitrine toont een keuze uit het geschenk, inclusief het bijzondere spel kaarten. De boeken zijn nog niet via de catalogus ontsloten.

zie ook...

Collectie Nadorp

Koninklijke Bibliotheek - Nationale bibliotheek van Nederland

Deel: ' Speelkaarten en hun verhaal '




Lees ook