Ministerie van VWS

Spelen op de winst, een visie op de openbare gezondheidszorg

De laatste jaren heeft de openbare gezondheidszorg in ons land zich sterk ontwikkeld. Gemeentebesturen, GGDen en andere partners in deze zorg - zoals Riagg, thuiszorg, huisartsen en zorgverzekeraars - hebben op verschillende plaatsen en niveaus de handschoen opgepakt die de minister ze toewierp met haar programma voor versterking van de openbare gezondheidszorg (OGZ). De mogelijkheden die daardoor zijn ontstaan, moeten en kunnen nu benut worden. OGZ biedt kansen die we niet mogen laten liggen en die we met de potenties van de OGZ ook niet hoeven laten liggen. OGZ biedt bijvoorbeeld de kans om onnodige ziekte en vermijdbare sterfte te voorkomen; om de autonome stijging van de kosten die we aan ziekte en zorg besteden te remmen; om onaanvaardbare verschillen in gezondheid te verminderen en om langer te leven zonder daarmee langer ongezond te zijn.

OGZ heeft ook maatschappelijk een grote potentie. Het speelt een rol bij de aanpak van maatschappelijke problemen zoals de groeiende jeugdproblematiek, vergrijzing en ontgroening, welvaartsproblemen, plattelandsproblemen, veiligheidsproblemen in de steden, toenemende grootschalige risicos en de met migratie samenhangende problematiek. De OGZ is daarnaast van belang voor de gezondheidszorg als geheel. De Raad voor de Volksgezondheid en Zorg acht de OGZ op dat punt zelfs van vitale betekenis. Door zijn integrale benadering en zijn probleemgerichte werkwijze kan de OGZ alle kolommen van de zorg mobiliseren.Die inspanningen kunnen er, ook door de verantwoordelijkheid van de OGZ voor afstemming, aan bijdragen dat onze gezondheidszorg meer samenhang krijgt en houdt.

De meest essentiële opdracht van de OGZ is dat we, nu we gemiddeld steeds ouder worden, moeten voorkomen dat we daarmee ook steeds langer ongezond zijn. Dat gaat om niets meer of minder dan de verbetering van de kwaliteit van het leven. Ondanks alles wat we op dat punt in ons land hebben bereikt, is er geen reden achterover te leunen. We dreigen langzaam aan in Europa achterop te raken. Een achterblijvende openbare gezondheidszorg zal al in de nabije toekomst merkbare gevolgen hebben, voor de burgers en voor de samenleving als geheel. Alleen al om die redenen is het van belang de OGZ te versterken. De minister heeft daarom een actieprogramma in gang gezet. Onderdeel daarvan is de instelling van een gezaghebbend Platform Openbare Gezondheidszorg. Dat kreeg de opdracht onder meer met een visie op de OGZ te komen, omdat het ontbreken daarvan een van de oorzaken is dat de OGZ enige jaren geleden leek te stagneren. Het maken van die visie is in elk geval een noodzakelijke voorwaarde voor verdere versterking.

De visie van het Platform bestaat uit vier componenten: een schets van het belang van OGZ (het waarom), een agenda voor de OGZ (het wat), een program van eisen voor de OGZ (het waarmee) en tenslotte een plan voor de OGZ (het hoe).

De OGZ omvat die delen van de gezondheidszorg en het openbaar bestuur die doelbewust bezig zijn met preventie en met bescherming en bevordering van gezondheid. Niet alle mogelijkheden van de OGZ worden al benut. Dat komt doordat het resultaat van OGZ niet altijd direct zichtbaar is, waardoor de OGZ soms te weinig bestuurlijke en professionele aandacht krijgt. Maar het komt ook door de zorg zelf. Het Platform ziet hier drie belangrijke knelpunten: het gebrek aan samenhang in de zorg, het ontbreken van synergie tussen de verschillende benaderingen in de OGZ en het nog te veel van het toeval afhankelijke niveau van de samenwerking.

Het einddoel van het Platform is dat partijen binnen enkele jaren gezamenlijk afspraken hebben gemaakt, vertaald in concrete doelen die realistisch en afrekenbaar zijn, bijvoorbeeld over het terugdringen van het roken. De bijdrage van elke partij aan het beleid ter zake is daarin vastgelegd. Daarvoor moeten echter eerst een aantal voorwaarden worden vervuld. Om dat te bereiken, kiest het Platform voor een plan dat een evenwichtige combinatie bevat van verleidingen, beloningen en verplichtingen. OGZ is immers een zaak van veel partijen die niet alle dezelfde belangen hebben, maar die toch elk voor zich het belang van OGZ onderkennen.

De uitvoering van het plan begint daarom met het opstellen van een Nationaal Contract voor de Openbare Gezondheidszorg, een wilsbesluit van betrokken partijen, waarin die zich tevens verplichten aan de versterking van de OGZ mee te werken via een structurerend proces. Voor het Nationaal Contract heeft het Platform al een voorzet gemaakt. Daarin staan ook vier hoofddoelstellingen voor het beleid. Vóór het jaar 2006 moeten we duidelijke tendensen zien die erop wijzen dat mannen en vrouwen langer in gezondheid leven; dat de verschillen in gezonde levensverwachting in relatie tot de sociaal-economische status teruglopen; dat jongeren minder risicogedrag vertonen en dat psychosociale en psychische problemen afnemen.

De uitgesproken wil van betrokken partijen is echter niet voldoende: er moet ook een structuur zijn waarin verantwoordelijkheden vastliggen en opgepakt worden en waarin stap voor stap toegewerkt kan worden naar een situatie waarin partijen ook weten waar ze verantwoordelijk voor zijn en daarover ook rekenschap afleggen. In het plan van het Platform wordt dat bereikt via een structurerend proces dat een mix is van onderop en bovenaf: het start gelijktijdig van twee kanten. Lokale en regionale partijen gaan gezondheidsplannen opstellen, onder verantwoordelijkheid van de gemeente en met behulp van een lokaal of regionaal platform. Het rijk draagt er zorg voor dat de lokale partijen daarvoor over voldoende mogelijkheden beschikken. Tegelijkertijd werkt het rijk aan het ontwikkelen van een Landelijk Beleidskader, gevoed door de lokale plannen. Op termijn moeten beide lijnen bij elkaar komen. Dit groeimodel resulteert uiteindelijk in (financiële) meerjarenafspraken, maar ook worden de te zijner tijd noodzakelijk gebleken maatregelen in de sfeer van regelgeving en toezicht nu al in het vooruitzicht gesteld. In deze aanpak klinkt het besef door dat OGZ een zaak is van verschillende partners. Dat besef is voor de OGZ essentieel en de erkenning ervankan daarom voor partijen niet vrijblijvend zijn.

Hier kunt u de gehele publicatie binnenhalen. De publicatie is in het PDF-formaat. Hiervoor heeft u de Adobe Acrobat Reader nodig.

Zie het originele bericht voor ophalen van PDF-bestanden

Deel: ' Spelen op de winst, een visie op de openbare gezondheidszorg '




Lees ook