Partij van de Arbeid

SPREEKTEKST VAN KOENDERS (PVDA) VOOR HET DEBAT IRAK

Den Haag, 12 februari 2003

MdV,

De wereld mag nooit geloven in de onvermijdelijkheid van oorlog. Oorlog is in exceptionele gevallen altijd het allerlaatste redmiddel. Oorlogen hebben meestal afschuwelijke humanitaire en politieke gevolgen en maken vaak veel meer kapot dan ze oplossen. Nooit mogen wij ons laten leiden door of verleiden tot vroegtijdige oorlogslogica of oorlogsplaning.

Het debat gaat vandaag hoe wij onder erkenning dat Resolutie 1441 door Irak volledig moet worden uitgevoerd die extra mile for peace, die extra kilometer voor vrede met al onze politieke inspanningen kunnen aflopen. Daar spreekt de Partij van de Arbeid het kabinet vandaag op aan.

Het gaat dus niet om een debat tussen oorloghitsers en pacifisten, tussen voor- en tegenstanders van Amerika-men bekijke het felle debat en de demonstraties in Washington -maar om het alles op alles zetten om te komen tot een vreedzame ontwapening van Irak. Die kansen zijn er nog. Ze hangen vooral af van Irak, maar ook van der manier waarop wij de ruimte geven aan zinnige vredesinitiatieven en plannen.

Het gaat vandaag om een debat over de zorgvuldigheid waarmee tot oorlog besloten zou kunnen worden,over wereldbeeld,risico en over multilateralisme versus unilateralisme. De kans op vrede en op een gezamenlijke benadering is nog niet verkeken,daar moet het vandaag om gaan.

Over tactiek en strategie lopen de meningen inmiddels in de wereld om ons heen fors uiteen.

De Veiligheidsraad lijkt verdeeld, de NAVO blijft in crisisberaad en de Europese Unie loopt de kans om bij de Top van aanstaande maandag in beschamende verdeeldheid te eindigen. Dat is niet in het belang van Nederland dat juist zo hecht aan die internationale organisaties, niet in het belang van de vrede, maar wel in het belang van Irak. De Minister van Buitenlandse zaken heeft in het vorige debat aangegeven die eenheid te willen bevorderen, een brug te slaan en daarom is bijvoorbeeld de brief van de Europese Regeringsleiders door Nederland terecht niet ondertekend. Maar waar is de follow-up, zo vraag ik me af.

Waarom heeft de Nederlandse regering dan direct Frans-Duitse ideeen ter versterking van het inspectieregime afgewezen nog voordat die plannen verder zijn uitgewerkt? Waarom niet gelijk ingestoken op de suggesties over de uitbreiding van de no-fly zone en gelijk de telefoon gepakt en verder gepraat met die voor Nederland zo belangrijke europese partners om te bezien hoe die ideeen kunnen worden versterkt? Premier Balkenende zei op vrijdag letterlijk: Het spelletje van nog eens de wapeninspecteurs te zenden daar hebben we geen tijd voor. Ook die uitlating lijkt ons voorbarig nu de inspecteurs hun Rapport van aanstaande vrijdag niet hebben uitgebracht. Wat als zij nu wel met zo'n suggestie komen? Voorzitter, ik vraag de Regering hier in het debat haar opvattingen over de Frans-Duits-Russische suggesties uiteentezetten en zich daarvoor zoveel mogelijk uittespreken. Juist de verdeeldheid in de Veiligheidsraad die het gevolg is van het niet serieus nemen van de plannen van deze ook voor Nederland belangrijke partners vermindert de door U en door ons gewenste druk op Irak. Meer precies vraag ik de regering hoe zij zich voor de Europese Top inzet voor een gezamenlijk standpunt dat recht doet aan deze belangrijke vredsinitiatieven en principes. Een Top heeft alleen zin als het geen illustratie wordt van fundamentele meningsverschillen en verantwoorde plannen voor vrede presenteert. De brief van de Nederlandse regering van vanmiddag geeft hierover geen helderheid. Nederland streeft naar een open gedachtenwisseling, maar dat is in de huidige situatie toch volstrekt onvoldoende.

Ook zou aangedrongen moeten worden bij het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten om alle intelligence zoveel mogelijk te delen zodat de inspecteurs de noodzakelijk door Irak te geven volledige informatie kunnen bevragen en controleren. The case for war,het oordeel over de noodzakelijkheid van oorlog is immers nog niet geleverd.

Het spel met de inspecteurs is wat ons betreft niet uit totdat de inspecteurs en de Veiligheidsraad daartoe besloten hebben. Dat laat uiteraard volledig onverlet dat Irak veel beter,volledig en proactief met de VN moet samenwerken. Maar het is en en., en dat vind ik te weinig in de brief van de regering terug. Hoe beziet de regering overigens de uitlatingen van Blicxs dat er op een aantal punten zoals de U2 vluchten vooruitgang is geboekt?

Voorzitter een forse discussie in de NAVO betekent op zich nog niet het einde van deze organisatie. Nederland zal ook hier aangsproken worden op haar positie. Er zijn risico's als landen niet compromis bereid zijn, dat geldt voor alle landen, en het het helpt niet als bijvoorbeeld de Regeing van de verenigde Staten de visie van het oude Europa simpel beziet als kortzichtig. Deelt de regering overigens die karakterisering ?

Gelukkig wordt vandaag weer de nadruk gelegd door de VS op diplomatie. Robertson probeert met nieuwe voorstellen te komen.

De Partij van de Arbeid heeft ten aanzien van oorlogsplanning een consekwente positie ingenomen. Wij sluiten het gebruik van proportioneel geweld niet uit, maar alleen als allerlaatste redmiddel. En we sloten ons bij Solana aan dat de dynamiek van de troepenopbouw niet mag schuren met de zorgvuldigheid van de wapeninspecteurs. Daarin bestaat en bestond met de Nederlandse regering een verschilvan mening .

Juist omdat het element van timing daarbij zo belangrijk is volgen wij de discussie in de NAVO nauwkeurig.

Wij zijn het met alle landen in de NAVO eens dat Turkije als bondgenoot principieel recht heeft op bijstand. Maar wij delen de inzet van bijvoorbeeld Frankrijk dat de timing daarbij essentieel is. Terecht beziet Frankrijk de discussie over het pakket voorstellen-waarover wij overigens de inhoud niet kennen en waarvan ik de regering vraag ook het parlement inzicht te verschaffen bijvoorbeeld ten aanzien van het zogenaamde backfill programma- in het licht van de bredere internationale politieke situatie en het veiligheidsraadspoor. Juist omdat wij de NAVO en de gezamenlijke samenwerking zo belangrijk is vinden en vonden wij dat Nederland niet voorop moet lopen en bilateraal al voor de muziek uit aan Turkije Patriots moet leveren. Het is pas juist om daar toe overtegaan als de NAVO als geheel daarover overeenstemming heeft bereikt op basis van een breder internationaalpolitieke afweging. Aangezien het het nota bene buiten de NAVO om een bilaterale levering gaat begrijpen wij ook niet dat de Premier vindt dat het parlement hier niet over gaat. Juist nu is naar ons inzicht maximale parlementaire betrokkenheid bij de crisis in Irak vereist en zeker bij een bilaterale leverantie verplicht. Wij vragen de Nederlandse Regering dan ook nu niet over te gaan tot een bilaterale leverantie aan Turkije totdat in de NAVO als geheel overeenstemming is bereikt. De Turkse Minister van Buitenlandse zaken zei vanmorgen dat ook voor hem het principe belangrijker is dan de timing. Wel vraag ik het Kabinet nadere informatie over de

Eventuele risico's van een bezetting van NoordIrak door Turkijke en de verhitte discussies tussen de Verenigde Satetn en Turkijke daarover.Voorzitter, Graag hoor ik van de Regering een nadere Rapportage over zijn bezoek aan washington. Hoe heeft de Amerikaanse Regering gereageerd op zijn verzoek veel meer prioriteit te geven aan een oplossing van het Palestijns-Israelische conflict? Voor mijn fractie is dit punt essentieel nu het dagelijks geweld onverminderd doorgaat en een eventueel Irak conflict de situatie enorm zal doen verslechteren.

Tevens vraag ik de Minister een inschatting van de wil van de Verenigde Staten om echt te komen tot een gezamenlijk gedragen Tweede resolutie. Hoe verhoudt zich dit tot de visie van de President Bush eventueel ook volstrekt alleen over te willen gaan tot de ontwapening van Irak.

Voorzitter, de PvdA vindt het ven groot belang dat de Tweede kamer maximaal en ten volle betrokken is bij eventuele verdere oorlogsplanning van de zijde van de Nederlandse regering. Welke voorbereidingen zijn nu al getroffen door het Ministereie van defensie en op welke wijze zijn de militairen daarover ingelicht? Welke verzoeken zijn nu aan Nederland gericht? En wat is het vervolg op de parlementaire notificatieprocedure volgens Artikel 100 die niet zo lang geleden is ingezet.

De Nederlandse bevolking en het parlement hebben het volste recht precies te weten wat er gebeurt en op welke wijze Nederland zich op een onverhoopt conflcit voorbereidt, zowel intern als het gaat om de veiligheid en vooral ook de betrekkingen tussen burgers onderling in Nederland, als extern in committeringen aan de Verenigde Staten. Graag een verzekering van het kabinet hierover.

Tevens vraag ik graag naar de plannen van het kabinet. Bent U inderdaad voornemens vrijdag in de Ministerraad daarover besluiten te nemen, juist op de dag dat Blicxs gaat rapporteren een de Veiligheidraaddiscussie nog moet beginnen? Voorzitter, ook dat zouden wij voorbarig vinden.

Voorzitter, mijn Fractie heeft steeds gezegd zich ernstige zorgen te maken over de eventuele humanitaire gevolgen van een oorlog. Wij achtten een oorlog nog steeds voorkoombaar, maar vionden een diepgaande discussie over het humanitaire oorlogsrecht, de situatie van de vlkuchtelingten bij gesloten grenzen en andere humanitaire gevolgen essentieel.

Wij vragen de regering dan ook dit belangrijke punt vooroptestellen bij de Europese Top en bij de 4 Europese Veiligheidraadslanden aantedringen op een openbaar debat over dit onderwerp.

Tenslotte Voorzitter, eindig ik waar ik begonnen ben. Op denedrlandse regering rust de taak om binnen haar mogelijkheden op alle fronten de extra mile for peace, de extra kilometer voor de vrede aftelopen. Wij zullen U daarin nauwkeurig volgen.

Deel: ' Spreektekst van koenders (pvda) voor het debat irak '




Lees ook