Gemeente Tilburg


22-1-99

Tilburg sorteert vóór op de Vijfde Nota Ruimtelijke Ordening

Het ruimtelijk beleid ná VINEX

Het ruimtelijk beleid in Nederland is aan bijsturing toe. VINEX voldoet niet meer voor de verdere toekomst en er is behoefte aan een Vijfde Nota over de Ruimtelijke Ordening. Die nota moet weer een kader geven aan de nationale ruimtelijke ordening én de partners in dat proces inspiratie bieden voor de invulling op regionaal en lokaal niveau. Als aanzet voor de inhoudelijke discussie heeft het Kabinet nu de nota "De Ruimte van Nederland; Startnota Ruimtelijke Ordening" gepubliceerd. Tot nu toe werd dit stuk nog aangekondigd als de "Houtskoolschets".

Reactie Tilburg
Het is absoluut winst dat de ruimtelijke ontwikkeling van Nederland nu consequent in Europees perspectief wordt geplaatst. De zelfstandige positie en economische betekenis van het zuiden (en het oosten) van Nederland worden erkend. Het beeld van de Randstad als motor van de economische ontwikkeling voor de rest van Nederland, is achterhaald. De rest van Nederland, en met name het zuiden, is niet langer het achterland van de Randstad. Aan die perspectief- wisseling moet nog wel nadere invulling worden gegeven in het denken én in projecten. Zuid-Nederland heeft minister Pronk tijdens zijn recent werkbezoek aan Brabant het memorandum "Het Voorland" gepresenteerd. Dat memorandum bevat een agenda van onderwerpen die rijk en Zuid-Nederland gezamenlijk moeten gaan doorwerken ten behoeve van de Vijfde Nota. Het memorandum wordt door de minister serieus genomen. Een begin van erkenning van de positie van Het Voorland is door de minister inmiddels uitgesproken in zijn zogenaamd "tienpuntenplan". Hij heeft daarin immers te kennen gegeven een groter gewicht te willen geven aan de ruimtelijke en economische ontwikkeling buiten de Randstad. Het Voorland is ook een typisch voorbeeld van de grensoverschrijdende netwerk- economieën die zich in Noordwest Europa ontwikkelen. Voor wat Tilburg betreft kan hier nog in het bijzonder worden gedacht aan de potenties van het gebied in de vierhoek
Tilburg-Turnhout-Antwerpen-Breda.

Een andere concrete invulling is nodig voor het corridor-concept. De economische en ruimtelijke dynamiek is het grootst nabij de grote economische centra en langs de transportassen die de aansluiting verzorgen op de Europese netwerken. Dat schept behoefte aan extra ruimte maar ook nieuwe kansen voor economische ontwikkeling. Binnen zo'n corridor dient ook een extra inzet gegeven te worden om de nadelen van verstedelijking te beteugelen, zoals bijvoorbeeld het voorkomen van verkeerscongestie en het beschermen van landschappelijke waarden. Tilburg is gelegen aan zo'n corridor. Dat is de corridor die van de Zuidvleugel van de Randstad via de Brabantse stedenrij en Venlo naar het Ruhrgebied loopt.

Corridorontwikkeling positief benaderen in Brabant De minister legt - daar waar het concept van toepassing is - sterk de nadruk op een naar regio gedifferentieerde uitwerking. Tilburg gelooft in de kansen van een beheerste corridor-ontwikkeling voor de Brabantse stedenrij. Er is hier sprake van een mengvorm van de corridor als logistiek concept en van de corridor als ontwikkelingsas voor verstedelijking in combinatie met het verbeteren van de aanliggende groene ruimten en recreatiegebieden. Het economisch profiel van Tilburg Moderne Industriestad, met moderne industrie, logistiek en distributie als sterke sectoren, past perfect bij benutting van de ligging aan de belangrijke vervoersas die de A-58 vormt. Corridors zijn immers vooral van belang voor industriële bedrijvigheid en goederenvervoer. Die corridor-oriëntatie biedt trouwens ook nieuwe mogelijkheden voor een aan elkaar complementaire ontwikkeling van de steden die de Brabantse stedenrij vormen. Ook de potentiële zoekruimte voor verstedelijking die Tilburg heeft, kan bijdragen aan corridorontwikkeling binnen de Brabantse stedenrij. Zo'n ontwikkeling past ook in een groeimodel naar het in de nota gepropageerde concept van de netwerkstad.

De keuze voor een beheerste toepassing van het corridor-concept heeft zowel gevolgen voor de ruimtelijke ontwikkeling op provinciaal niveau als voor de in de corridor gelegen steden.
Op provinciaal niveau betekent het een concentratie van economische en ruimte- vragende activiteiten in de steden in de corridor en minder druk op de landelijke gebieden; dáár ontstaat meer ruimte voor behoud van natuur, landschap en landbouw.
Op stedelijk niveau kan het een andere wijze van vormgeven aan verstedelijking en aan de compacte stad betekenen. Bijvoorbeeld het niet telkens weer concentrisch uitbreiden vanuit een "historisch middelpunt", maar bij de situering van nieuwe woon- en werkgebieden ook mogelijkheden zoeken om aan te sluiten bij de corridor, rekening houdend met landschappelijke kwaliteiten. Belangrijk daarbij is het benutten van multimodaliteit: het optimaal gebruik maken van de vervoerswijzen over water, weg, rail en buisleidingen en van de multimodale overslagpunten die in de knooppunten aanwezig zijn of uitgebouwd moeten worden.

Tilburg wil meedenken bij de invulling van de Vijfde Nota Er is in Brabant vooralsnog sprake van gereserveerdheid tegenover corridor-ontwikkeling. Het aaneengroeien van de Brabantse stedenrij tot één versteende lintbebouwing wordt dan als een soort onontkoombaar schrikbeeld geschetst. Dat mág niet, maar is ook niet de bedoeling van het corridor-concept. Tilburg biedt daarom de minister van VROM aan met hem mee te denken over het "handen en voeten geven" aan een invulling van dat corridor-concept. Zo'n invulling is immers nodig voor de Vijfde Nota zelf. De condities daarvoor zijn in Tilburg gunstig. Er is daar know how en betrokkenheid. Het profiel van de stad als moderne industriestad, maar ook als kenniscentrum, sluit erbij aan.

Vooral op het gebied van de multimodale ontsluiting heeft Tilburg mogelijkheden maar ook wensen. Verdubbeling van het spoor tussen Breda en Tilburg, een aftakking van een goederenlijn naar Vossenberg en Spinder, een voorstadstation Reeshof, verbreding van het Wilhelminakanaal, een insteekhaven Vossenberg en voltooiing van de wegenstructuur (tangentenstelsel, verbinding Turnhout) die aansluiting moet geven op de (inter)nationale vervoersassen. Ook zijn er ideeën voor een daarop aansluitende ontwikkeling van de stationszone . In het kader van Tilburg Moderne Industriestad (TMI) is een intensieve netwerkrelatie opgebouwd met het bedrijfsleven. Er zijn geslaagde voorbeelden van PPS-constructies. Tilburg speelt een rol bij allerlei initiatieven die worden genomen op gebied van bundeling van verkeers- en vervoersvoorzieningen en innovatieve duurzame bouwconcepten op bedrijfs-terreinen.

Verder is Tilburg direct betrokken - de burgemeester is voorzitter - bij het project Incodelta dat een visie ontwikkelt voor de Zuid-Oost Corridor. Daarnaast heeft wethouder Horvers (RO) als vertegenwoordiger van de grote Brabantse steden zitting in de bestuurlijke projectgroep "Ruimtelijke kwaliteit en samenhang". Deze projectgroep heeft als doel de Zuid-Nederlandse inbreng in de Vijfde Nota Ruimtelijke Ordening te stroomlijnen. Juist vandaag heeft de provincie de "Ruimtelijke regiovisie Breda-Tilburg" gepubliceerd als resultaat van een studie naar de planologische mogelijkheden van het gebied tussen Breda en Tilburg. Daarin spelen de mogelijke situering van nieuwe bedrijventerreinen (Login-terrein) mét handhaving van groene ruimten en van de Ecologische Hoofdstructuur een belangrijke rol. Tilburg is centrum in het Benelux-middengebied en in dat kader pleitbezorger voor opwaardering van de verbinding Waalwijk- Tilburg - Turnhout.

Bij zo'n corridor-invulling komen ook concrete vragen aan de orde als wie (welke bestuurslaag) de regie heeft. Op welke wijze integraliteit van beleid - ruimtelijke ordening, verkeer en vervoer, economie, milieu, water- en natuurbeheer - op rijksniveau tot stand komt. Of en zo ja welke middelen er beschikbaar komen voor sturing en uitvoering. Wat de relatie wordt tussen het GSB-beleid en de Vijfde Nota. Corridor-ontwikkeling moet immers hand in hand gaan met de herstructurering en herontwikkeling van bestaand stedelijk gebied. Tilburg wil graag een bijdrage leveren aan een gezamenlijke beantwoording met het rijk van die vragen.

Deel: ' Tilburg sorteert voor op Vijfde Nota Ruimtelijke Ordening '




Lees ook