Partij van de Arbeid


Bijdrage van Tineke Witteveen-Hevinga aan het plenaire debat over gasboringen in de Waddenzee 11 november 1999 PvdA

Bij twijfel: geen boringen in de Waddenzee.
De letterlijke woorden van premier Kok op het acht uur Journaal van 5 november afgelopen vrijdag.
En zo is het.

Het Kabinet gaat ervan uit dat het unieke karakter van het Waddengebied als wetland behouden moet blijven. Er mag geen bodemdaling optreden die dat unieke karakter aantast.

De facto is dat het voorzorgsbeginsel.
Voor de fractie van de PvdA staat het voorzorgbeginsel voorop, d.w.z. dat pas toestemming tot voorgenomen activiteiten gegeven mag worden indien er zekerheid is dat de natuurlijke kenmerken van het gebied niet zullen worden aangetast.
Oftewel: als niet met zekerheid vaststaat dat de natuurlijke kenmerken niet worden aangetast moet men zich onthouden van die activiteiten die mogelijk negatieve gevolgen zullen veroorzaken.

Omdat er verschil van mening bestaat over de zekerheid dat schade al dan niet zal optreden vereist het voorzorgbeginsel dat van mogelijke schadelijke activiteiten wordt afgezien. De PvdA-fractie kan het zich niet voorstellen dat er gas gewonnen kan worden zonder bodemdaling in de Waddenzee. We kijken alleen al naar Oost-Ameland, waar de bodemdaling na tien jaar boren al op 22 cm is en we hebben nog tien jaar te gaan voordat het veld leeg is.

Een citaat uit het Bestemmingsplan buitengebied 1997 van de gemeente Ameland:
"Een belangrijk gevolg van aardgaswinning is bodemdaling. De bodemdalingsproblematiek op Oost-Ameland is het meest actueel. Het zwaartepunt van de geschade belangen zal de komende jaren komen te liggen bij de kustverdediging en natuur- en landschapsonderhoud. Enkele verwachte ontwikkelingen zijn:

- een toenemende invloed van het water en teruglopende fourageermogelijkheden voor wadvogels

- een geringe verdieping en verbreding van de wadgeulen en een afname van het platenareaal

- lokale achteruitgang van de kust, vooral tussen paal 21 en 23. In de komende 15 jaar zal de extra kustafslag daar zo'n 40 tot 60 meter bedragen

- de gemiddelde hoogwaterlijn aan de wadkant van De Hon zal lokaal 50 tot enkele honderden meters opschuiven

- het kweldergebied wordt kleiner en zal vaker worden overstroomd
- een wijziging in de vegetatiesamenstelling van duinvalleien op Het Oerd door een stijging van de grondwaterstand."

Het wil er bij ons niet in dat dergelijke ingrepen geen blijvende schade aanbrengen; de signalen over het natuuronderzoek dat op Het Oerd plaatsvindt zijn niet bemoedigend.

Dit zijn gewone, maar wel praktijkgegevens. Het theoretische NAM-rapport 'Integrale studie bodemdalingstudie Waddenzee' wijst echter zelf ook in de richting van schades.
Het rapport van Greenpaece 'De schaduwkant van het Waddengas' ondersteunt ons standpunt dat geen zekerheid te verkrijgen is. Wij begrijpen dan ook niet voorzitter dat mevrouw Jorritsma in Trouw van 9 november 1999 de stelling poneert dat het aanrichten van onherstelbare schade uitgesloten is. Hoe weet de minister zo zeker dat de modellen die de NAM gebruikt heeft en die gebaseerd zijn op het bodemdalingprofiel van het grote Groningenveld zonder meer van toepassing zijn op de mogelijke bodembewegingen van die van de kleine velden in de Waddenzee? En als de NAM zelf al aan de Kamer meedeelt dat aardschokken niet voorspeld kunnen worden nadat een gasveld vrijwel leeg is - denk ook aan Roswinkel in Zuid-Oost Drenthe - hoe komt de minister dan aan een dergelijke eenvoudige stellingname?
Naast de Waddenvereniging wijst ook de FNV op gevaren voor de verstoring van het ecologisch evenwicht door vervuiling van de zee.

De PvdA-fractie is van mening dat zorgvuldig en gewetensvol omgegaan moet worden met de opdracht die uit de internationale wetgeving en verdragen spreekt. Voor ons zijn ook de afspraken die in Rio de Janeiro zijn gemaakt een leidraad in de beoordeling over hoe om te gaan met dit unieke getijdenlandschap zoals dat nergens in de wereld te vinden is? Het is toch niet te verdedigen dat we het kappen in regenwouden bekritiseren en tegelijkertijd bereid zijn risico's te lopen met wat betreft biodiversiteit te vergelijken gebieden, zoals de Waddenzee in het welvarend Nederland?
De conclusie kan niet anders zijn dat er twijfel is en dat betekent geen risico's nemen en geen nieuwe mijnbouwactiviteiten in het Waddengebied.

Het gaat de PvdA-fractie er niet om wie gelijk heeft, welke wetenschapper of deskundige dan ook. Maar het gaat om de erkenning dat er verschillende belangen zijn die soms niet met elkaar te verzoenen zijn.
Wij hebben ook oog voor de problemen voor wat betreft de interpretaties van de diverse wetenschappelijke onderzoeken. Maar dit alles leidt wel tot de conclusie dat er twijfel is over de vraag of boringen het Waddengebied zullen beschadigen. De maatschappelijke noodzaak ontbreekt om het Waddengas eruit te halen: er is meer dan voldoende gas de komende 50 tot 70 jaar, er liggen velden op de Noordzee klaar om te worden gewonnen.

Dit is een denkrichting om tot een goede aanpak te komen waarmee een win-win situatie wordt gecreÙerd:

- geen avonturen met de Waddenzee

- en de bodemschatten in de Noordzee zullen benut worden.

Mag de PvdA-fractie ervan uitgaan dat de regering bereid is uitvoering te geven aan deze denkrichting?
De PvdA meent dat de besluiten van het kabinet daartoe aanknopingspunten bieden. Ik zal dat toelichten. Het eerste besluit dat het kabinet heeft genomen houdt in dat de nieuwe PKB Waddenzee geen proefboringen in de Waddenzee zullen bevatten.
Het tweede besluit is het treffen van voorbereidingen voor een definitief besluit met betrekking tot schuin boren naar gas onder de Waddenzee en het doen van proefboringen buiten het nieuwe PKB gebied. Hoewel het kabinet het begrip 'voorzorgsbeginsel' niet noemt, is het de facto wel het uitgangspunt voor het nemen van het definitief besluit voor wat betreft dit onderdeel.

De fractie van de PvdA benadert het kabinetsbesluit positief. Waarom?

- Wie had gedacht dat de PvdA, toen ze in 1996 bij de Derde Energienota tegen de meerderheid van de Kamer in en tegen het kabinetsstandpunt in, duidelijk maakte dat we het toestaan van proefboringen in het gebied van de PKB Waddenzee zouden moeten heroverwegen in verband met nieuwe ontwikkelingen zoals de aankondiging van de liberalisering van de gasmarkt in de Derde Energienota, dat de PvdA binnen een dikke drie jaar van kabinet-Kok II toch haar gelijk kreeg?
En nu heeft het kabinet-Kok II besloten van die proefboringen af te zien en op z'n minst de situatie zoals die gedurende het moratorium van 1984-1994 gold te herstellen. Gaswinning vanuit de hiermee gepaard gaande velden is voorgoed geblokkeerd.


- Wie had gedacht dat, toen de PvdA het schuin boren ter discussie stelde, iets wat sinds jaar en dag aan de productiemaatschappijen Petroland en de NAM is toegestaan, dat het kabinet-Kok II ook het schuin boren geen vanzelfsprekendheid meer vindt? Minister Wijers gaf nog vergunningen af voor het winnen van gas uit velden onder de Waddenzee. Het licht stond voor schuin boren altijd op groen, het kabinet zet het licht nu op oranje en het moet volgens de PvdA snel op rood springen.

Alle argumenten zoals ik die vanaf 1996 pro-gaswinning Waddenzee ben tegengekomen - consistentie van beleid, derving van staatsinkomsten, schadeclaims, maatschappelijke noodzaak, we hebben het gas nodig voor export, het is opgenomen in het Plan van Gasafzet, er zijn geen alternatieven, het kleine veldenbeleid komt in gevaar, het Slochterenveld zal zijn balansfunctie niet kunnen uitoefenen, verlies van werkgelegenheid in het kwetsbare Noorden - zijn allemaal van de baan.
Wat nu resteert is de toets op het voorzorgsbeginsel voor wat betreft schuin boren vanaf (voorlopig!) drie plaatsen vanaf de wal en proefboringen buiten het huidige PKB gebied op vijf locaties en alle mogelijke andere plannen om via schuin boren gas onder de Waddenzee weg te halen. Ook die activiteiten kunnen de toets op het voorzorgbeginsel niet doorstaan.

Ik rond af.
De fractie van de Partij van de Arbeid is en blijft wijs met de Waddenzee: geen nieuwe boringen.

Deel: ' Tineke Witteveen-Hevinga over gasboringen in de Waddenzee '




Lees ook