CDA

Alleen gesproken woord geldt

Toespraak CDA-voorzitter Marnix van Rij, ALV CDA-Den Haag d.d. woensdag 8 december te Nieuwspoort, aanvang 20.00 uur

CDA en de grote steden

Het CDA als politieke partij is doordrongen van het belang van een goed werkende democratie in de grote steden van dit land. Aan de ene kant zijn de grote steden vaak de gangmakers als het gaat om de economische bedrijvigheid, bevindt zich hier het hart van de culturele voorzieningen en vormen de grote steden de smeltkroes van een multiculturele samenleving. Aan de andere kant kampen grote steden ook met problemen. Dan kan gedacht worden aan criminaliteit, drugsproblematiek, vereenzaming, problemen rondom mobiliteit en infrastructuur, werkloosheid en de integratie van de verschillende bevolkingsgroepen. De opkomst van kiezers bij verkiezingen is in de steden van dit land structureel lager dan elders. Sommigen maken zich daar niet druk om. Ik wel. Soms bekruipt mij het onaangename gevoel dat veel mensen wegblijven bij de stembus uit pure onvrede. Dat is een verontrustend teken. Stel nu dat wij nog een opkomstplicht zouden hebben. En er zou een partij á la het Vlaams Blok zijn, hoe zou de uitslag er dan in de grote steden er dan uitzien. Ik ben er niet gerust op. Burgers interesseren zich niet minder voor politiek en maatschappij zie de groeiende ledenaanwas bij Amnesty International, Natuurmonumenten, Greenpeace e.d. maar wel minder voor politieke partijen. Wij zien een teruglopend ledental bij politieke partijen in de grote steden, ook bij het CDA.

Het CDA staat dan ook voor een aantal uitdagingen:

1) Hoe kunnen burgers uit de grote stad weer meer en beter bij de politiek worden betrokken?

2) Hoe kunnen de grote steden meer bevoegdheden krijgen en geld om genoemde problemen echt aan te pakken?

Het is de taak van het CDA om als partij mensen te mobiliseren. Dat kan alleen maar als het CDA laat zien dat herkenbare volksvertegenwoordigers daadwerkelijk problemen van mensen oplossen. CDA-ers moeten in de wijken dicht bij de mensen de partij weer smoel geven. Laagdrempelig moeten de CDA-ers altijd benaderbaar zijn. Dat vergt een enorme inspanning van het lokale afdelingsbestuur en de gemeenteraadsfractie, maar vooral ook van die honderden vrijwillige leden. Buurtbewoners moeten zien dat politici daadwerkelijk de directe leefomgeving verbeteren. Het CDA zou goede contacten moeten opbouwen met de vele buurt-en wijkcomites. Goede voorbeelden bijvoorbeeld in Rotterdam laten zien dat als het CDA weer investeert dicht bij de burgers in de wijken waarbij sleutelfiguren worden ingezet, zoals in de wijken Feijenoord en Delfshaven, dat het CDA dan ook bij gemeenteraadsverkiezingen daarvoor beloond wordt. Kortom, politiek is niet altijd super ingewikkeld. Het gaat erom mensen deur voor deur proberen te interesseren voor het CDA. De uitstraling die het CDA daarbij heeft: de taal van de mensen spreken zonder de mensen naar de mond te praten. Met eerlijke oplossingen komen en vooral laten zien dat wij een actiepartij zijn die wil en kan besturen.

Een alternatief is het zoeken naar nieuwe methoden. Zelf heb ik het initiatief genomen tot de oprichting van een Centrum voor Politiek, Religie en Spiritualiteit. Ik denk dat een dergelijk centrum in de schil van het CDA beter in staat zal zijn om mensen met elkaar in contact te brengen dan een politieke partij alleen. Het is uitdrukkelijk de bedoeling dat gelovigen, christenen en andersgelovigen, met elkaar in dialoog geraken over actuele maatschappelijke themas, zoals bijvoorbeeld de gevolgen van de multi-culturele samenleving. Lokaal vertaald betekent dat bijvoorbeeld antwoorden op vragen als: hoe kan de integratie van ouderen onder etnische minderheden beter verlopen, maar ook hoe kan het verontrustende hoge percentages criminaliteit onder etnische jongeren worden bestreden? Via een tweesporenbeleid van veiligheidsontwikkeling en door middel van een duidelijk beleid van repressie. In het CDA noemen wij dat de ladder van: eerst luisteren, dan helpen en zonodig straffen.
Om deel te nemen aan de beraadsrondes van het Centrum hoef je geen lid van het CDA, maar moet je met een open oog en oor in de samenleving staan.
Wij starten concreet met de activiteiten van het Centrum begin 2000.

Daarnaast zal het CDA ook moeten zoeken naar nieuwe vormen om mensen bij de politiek te betrekken. Er zijn veel Nederlanders die wel betrokken zijn bij hun straat, hun wijk of hun vereniging, maar ook in afzonderlijke onderwerpen: veiligheid, verkeer en vervoer, milieu, onderwijs. Vaak zien zij het belang er niet van in om zich bij een politieke partij te melden. Dat heeft soms ook te maken met de verouderde cultuur in een politieke partij. Kijk nu eens naar de ledenvergaderingen. De spv-tjes zijn niet meer van deze tijd: speech, pauze, vragen. Bereid een avond goed voor. Stel echte themas aan de orde. Geef ruimte voor discussie. Werk veel met beelden en eigentijds materiaal, zoals video. Maar laat ook zien wat het allemaal toe leidt.

Ik zal een voorbeeld geven: Net voor het zomerreces lanceerde de CDA-fractie Apeldoorn het plan om op bepaalde tijdstippen voor een periode van twee jaar bij wijze van experiment - openbaar vervoer gratis te maken. De dekkingsgraad van het openbaar vervoer was slechts 22%. De argumenten pro en contra waren goed op een rijtje gezet. Direct na het zomerreces mocht ik de discussie leiden met een zaal vol mensen, vooral niet-CDA-ers. Het betrof burgers, waaronder busreizigers, automobilisten, ondernemers, maar ook vertegenwoordigers van andere fracties. Er werd gediscussieerd aan de hand van een aantal concrete stellingen die waren ingeleid door een aantal deskundigen. De avond werd door twee acteurs bewaakt die als buschauffeur verkleed door de zaal gingen. Het was zeer levendig. Inhoudelijk goed en de argumenten gingen over en weer. Uiteindelijk heeft deze actie ertoe geleid dat het voorstel enigszins aangepast door een grote meerderheid in de gemeenteraad is overgenomen. Zelfs met steun van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat. Wij praten als bestuurders wel vaak over een beter openbaar vervoer, maar komen wij ook echt met concrete en heldere alternatieven die aanslaan.
Nog steeds erger ik mij iedere ochtend aan de aanzwellende stroom autos richting de stad Den Haag. Ondanks al het goedbedoelde en soms totaal mislukte beleid. Zo herinner ik mij goed dat ik als wethouder Verkeer en Vervoer van Wassenaar in de eerste helft van de jaren negentig sterk heb gemaakt voor het transferium bij de Oude Rijn aan de A44 ter hoogte van Leiden, zulks in combinatie met een gedeeltelijke busstrook over de Rijksstraatweg. Het werd ons een beetje opgedrongen door Rijkswaterstaat. Zes jaar later ligt het te glanzen. Het project heeft vele tientallen miljoenen guldens gekost. En geen kip meer in het openbaar vervoer. Kortom, wij moeten naar nieuwe wegen zoeken, willen wij de spiraal doorbreken. Het rekeningrijden rond de grote steden zal in ieder geval geen oplossing bieden.

Een andere vraag die regelmatig wordt opgeworpen is of uitbreiding van het algemene actieve en passieve kiesrecht voor buitenlanders een oplossing kan zijn. Zoals bekend mogen niet-Nederlanders thans niet stemmen bij verkiezingen voor provinciale staten en Tweede Kamer. Daarentegen wel bij gemeenteraadsverkiezingen. De toenmalige CDA-Tweede Kamerfractie is daar midden jaren tachtig mee akkoord gegaan, omdat gemeend werd dat daardoor de integratie tussen Nederlanders en niet-Nederlanders beter zou verlopen. Maar is dat ook zo? Wij hebben wel gezien dat er bij het CDA een aantal niet Nederlanders zich gemeld hebben voor de kandidatenlijst voor de gemeenteraadsverkiezingen, en in een aantal gevallen ook gekozen zijn. Wij zien dat de opkomst en het stemgedrag van migranten per stad erg verschillend is. Zo kwamen er in Rotterdam niet zoveel op. Van de Turken: 28%, van de Marokkanen 23% en van de Surinamers/Antillianen 24%. In Amsterdam daarentegen kwam 67% van de Turken op. Er is in wezen te weinig onderzoek gedaan naar de gevolgen van het openstellen van kiesrecht voor buitenlanders voor wat betreft de integratie. Ik pleit dan ook op korte termijn voor het houden van een zon onderzoek. Dit pleidooi is actueel vanwege het initiatiefwetsvoorstel van het PvdA-Tweede Kamerlid Rehwinkel c.s. Het wetsvoorstel is niet erg consequent omdat Rehwinkel c.s. alleen het kiesrecht open willen stellen voor buitenlanders bij provinciale verkiezingen. Waarom niet direct de discussie open en principieel voeren over kiesrecht bij Tweede Kamerverkiezingen? Daar ligt toch het zwaartepunt van de parlementaire democratie? Wat een voorzichtigheid of behoort dit bij de ogenschijnlijk slimme Haagse tactieken? Overigens vind ik dat de door het DB van de partij ingestelde commissie-Houben die een resolutie zal ontwerpen voor de Partijraad van 13 mei 2000 zich hierover moet uitspreken, zodat ook alle leden van het CDA hierover hun mening kunnen geven. Dat hoort bij een open partijdemocratie.

Ad 2:
Binnenkort beslist het kabinet over de toedeling van gelden aan de steden, op basis van door de steden ingediende stedelijke visies. Van Boxtel lijkt het grote stedenbeleid goed op te pakken hoewel we natuurlijk moeten afwachten hoe de verdeling van de budgetten er concreet uitziet.

Een heel ander verhaal is de bestuurlijke vernieuwing. De bestuurlijke vernieuwing is onder paars I en paars II in een moeras terechtgekomen. Paars heeft er een potje van gemaakt. Wat wordt het nou? Wel of geen stadsprovincie? Wel of geen gemeentelijke herindeling? Wel of niet meer bevoegdheden voor de grote steden? Wie hakt nu eens knopen door? PvdA en VVD houden elkaar in een ijzeren wurggreep. Nog even en de Minister van BiZA heeft straks geen lucht meer. Het wordt tijd voor een initiatief-wetsontwerp van de Tweede Kamerfractie van het CDA.

Conclusie
Mijn conclusie is dat het CDA investeert in de grote stad. Als partij, maar ook als fractie. Kijk maar naar de genoemde voorbeelden in het land (Rotterdam als partij, fractie naar Apeldoorn). We moeten nieuwe paden betreden (Centrum). De door Rehwinkel c.s. gewenste uitbreiding van het kiesrecht voor buitenlanders naar de Provinciale Statenverkiezingen dient meegenomen te worden in de partijdiscussie over de vitale democratie.
Bestuurlijke vernieuwing is weer een voorbeeld van de ijzeren wurggreep waarin PvdA en VVD elkaar houden. Op dit terrein moet hoognodig wat gebeuren.

Deel: ' Toespraak CDA-voorzitter Marnix van Rij voor leden Den Haag '




Lees ook