Stichting Vakopleiding Gezondheidstechnische Beroepen

Topontwerper Jan Jansen gastdocent bij SVGB-OSLO

Op 17 april jl. bezocht Nederlands meest succesvolle schoenontwerper Jan Jansen voor het eerst de schoenenschool en wel op de nieuwe locatie in Nieuwegein.

Op uitnodiging van de docenten van de cursus Ambachtelijk Schoenmaken en in samenwerking met enkele cursisten toog Jan naar Nieuwegein om iets te vertellen over zijn manier van werken.
Het was een zeer boeiende middag waar de cursisten hem het hemd van het lijf vroegen. Geen vraag was voor Jan te gek. Hij stelde zich zeer open op waardoor er een prettige wisselwerking met de cursisten ontstond.

Zijn eerste contact met OSLO was er een van bewondering en verbazing. Hij had het stoffige vakschooltje in Waalwijk nog in herinnering, hetgeen niet te vergelijken is met de huidige school. Hij keek zijn ogen uit en vond het groot, schoon en stond verbaasd over het beschikbare machinepark.

Na afloop waren zowel Jan, de cursisten als de docenten erg tevreden over het verloop van deze middag. Iedereen had weer veel inspiratie opgedaan.
Een herhaling is zeker de moeite waard!

José Dormans
Docent Schoen- en Lederwaren

Onderstaand een verslag van een van de cursisten van deze middag.

Onderonsje met Jan Jansen
Als wielrenner kent iedereen hem, maar die bedoelen we niet. Wij schoenenlui weten wel beter. Meester-schoenontwerper Jan Jansen (1941) is bekend, populair en geliefd bij de studenten en docenten van de opleiding Ambachtelijk Schoenmaken. Misschien willen er veel wel stiekem ook zoals Jan Jansen worden. Zeker in het begin van zijn gastcollege op de SVGB, op 17 april, heerste er een eerbiedige stilte. Tegen het einde van drie zinderende uren was het ijs helemaal gebroken. Het werd een gemoedelijk onderonsje waarin werd gelachen en de ene vraag over de andere buitelde.

Aanvankelijk wilde Jan Jansen de studenten van de SVGB verrassen met een simpel potje pasta. Daarmee zou hij leestvormen tevoorschijn toveren, aangezien Jansen leesten ontwerpt voor een schoen, in plaats van schoenen ontwerpt op een leest. Het kwam er niet van, het potje bleef dicht. Maar goed dat hij thuis nog snel wat schoenen in zijn koffer had gegooid, die hij tijdens zijn college op tafel stortte. Een chroomlederen rode pump, een gouden muiltje, een paarse spitse neus, de befaamde zweefhak. Het zat er allemaal bij. Er werd gestaard van de schoenen naar Jan Jansen, van Jan Jansen naar de schoenen. Mijn laatste schoenen vind ik altijd de mooiste die ik ooit gemaakt heb, zo vertelde Jansen. Dat zijn er veel, want in zijn leven heeft hij er al enkele duizenden ontworpen. Niet zo gek voor iemand die al op zijn zesde kritiek had op de degelijke schoenen die zijn vader produceerde. Dat kan anders, dacht hij, en dat is gebleken. Een enorme diversiteit zit er in zijn ontwerpen van 60 tot nu. Opvallend vrolijke kleuren en speelsheid in de vormen zorgen voor een blij gevoel bij het zien en dragen van zijn schoenen.

Bij de studenten leeft vooral de vraag hoe de markt op te gaan met je eigen schoenen, zonder te worden verslonden door de commercie. Jansen beantwoordde geduldig de vele vragen op dit gebied. Op de vraag hoe je je rechten als schoenontwerper beschermen moet, ging hij lachend maar liever niet op in. Ander onderwerp, kreeg men te horen. Want hoe bekend, gewaardeerd en doorgewinterd Jansen ook is, ook hem overkomen vervelende dingen zoals het gekopieerd zien van je schoenen. Jansens tip? Ga met je schoen naar het belastingkantoor en koop een stempel voor zes gulden. Dan is je schoen beschermd. Duidelijk werd dat de kiezen behoorlijk op elkaar moeten worden gezet. Toch is ook pure liefde voor het vak het geheim van de smid, als je goed naar Jan Jansen kijkt. Overal schoenen zien, zo is hij. Zelfs in zijn dromen. Op een nacht droomde ik over een prachtig paar schoenen, en bij het wakker worden was ik dolblij dat het een droom was. De schoenen waren dus niet door een ander gemaakt. Ik heb ze meteen uitgetekend. Dat dromerige lijkt ook echt in zijn schoenen te zitten. Zoals een klein meisje de pumps van haar moeder aantrekt om zich een prinsesje te voelen, zo moeten vele vrouwen zich in de schoenen van Jansen nog steeds een prinses voelen. De sprekende kleuren, sierlijke krullen en belijningen maken zijn schoenen sprookjesachtig. Het is niet voor niks dat Jansen nog steeds graag eens schoenen als kunstobject wil maken. Zelf vindt hij dat hij dat tot nu toe niet heeft gedaan, terwijl zijn schoenen toch in het gemeentemuseum van Den Haag staan. Schoenen waar je niet op kunt lopen, met een hak van vijftig centimeter bijvoorbeeld of een neus van die lengte. Die zou ik nog wel eens willen maken. Aan de studenten gaf hij de tip mee om schetsboeken vol te tekenen met schoenen, alles wat in je opkomt op papier te zetten of er prototypes van te maken. Maar ja, hoeveel tips hij ook geeft, er blijft iets magisch om hem zweven waar we niet bij kunnen. Echt heel erg veel van schoenen houden. Ik moet dit doen, want ik kan niks anders, was zijn bescheiden antwoord.

Jansen bleek onder de indruk van de faciliteiten die de SVGB in huis heeft. De machines, gereedschappen, materialen en kennis. Dat kan de SVGB alleen maar ten goede komen. Voeg daar aan toe het hartverwarmende afscheid en het kan nooit meer stuk tussen Jansen en de SVGB. Want menigeen vroeg om zijn handtekening en wilde met hem op de foto. Hij liet het zich stralend welgevallen. Een zeldzaam vriendelijke man, misschien wel groot geworden door klein te blijven. En dat, terwijl zijn onuitputtelijke en opzienbarende schoenontwerpen nooit meer in een woord als klein te vangen zullen zijn.

Rachel de Kler

Deel: ' Topontwerper Jan Jansen gastdocent bij SVGB-OSLO '




Lees ook