Persbericht 

Aan: de redactie

Sinds enige jaren wordt in de Verenigde Staten en in Nederland een trainingsprogramma gebruikt bij de begeleiding van mensen met schizofrenie en andere psychiatrische aandoeningen. Deze patiënten kunnen -dankzij dit trainingsprogramma- zelfstandiger in de samenleving functioneren en soms (weer) een min of meer normaal leven gaan leiden. Het resultaat is een minder sterk beroep op de gezondheidszorg. Inmiddels is dit programma in 15 talen vertaald. Het programma wordt sinds 1996 ook in Nederland gebruikt.

Enkele cijfers: In Nederland zijn er ongeveer 130.000 patienten met schizofrenie. Daarmee komt het driemaal zo vaak voor als de jeugdige vorm van suikerziekten vier keer vaker dan multiple-sclerose. Schizofrenie ontstaat vaak op jonge leeftijd. Bij mannen tussen 15 en 25 jaar en bij vrouw tussen de
20 en 30 jaar. De helft van alle chronische psychiatrische bedden wordt bezet door patienten met schizofrenie. Het is de belangrijkste psychiatrische aandoening die Nederland kent.

Onder de naam "Social and Independent Living Skills Program" (Vaardigheidstraining voor een zelfstandig leven) ontwikkelde prof.dr. R.P. Liberman een trainingsprogramma waarmee mensen met een ernstige psychiatrische stoornis op een systematische manier vaardigheden verwerven waardoor ze uiteindelijk een zelfstandiger leven kunnen leiden. Prof. Liberman is hoogleraar Psychiatrie en directeur van het Clinical Research Center for Schizophrenia and Psychiatric Rehabilitation (Los Angeles)

Op woensdag 24 maart 1999 is prof. Liberman in Amsterdam de gastspreker bij het congres "Omgaan met vrije Tijd: de derde Liberman module." Plaats: Grand Hotel Krasnapolsky Amsterdam.

Aanvang 9.30 uur.

Er zijn verschillende programma"s, Liberman-modules genoemd. Ze gaan over vaardigheden op uiteenlopende levensterreinen. Via de modules leert de patiënt vaardigheden en wordt ervoor gezorgd dat deze ze langzaam inslijten, zodat de vaardigheden tot het vaste gedragsrepertoire van de patiënt gaan behoren. Steeds is het doel de zelfstandigheid te vergroten van de patiënt te vergroten..

De modules zijn zeer systematisch, en eenvoudig aan te passen aan het niveau en het tempo van elke patiënt. De modules zijn breed toepasbaar, zowel in de klinische als in de ambulante situatie, zowel in individuele contacten met patiënten als in groepen, zowel voor de korte termijnbehandeling als voor de langer durende behandeling.

De Liberman-modules zijn in verschillende onderzoeken getest, zowel door Liberman en zijn medewerkers, als in andere instituten. De belangrijkste resultaten.

- Vergelijking voor en na training. In een groot aantal onderzoeken werden vaardigheden van de patiënt voor en na de training volgens de module getest. Dit gebeurde zowel in grote als in kleine ziekenhuizen als bij dagbehandeling. In alle situaties scoorden de patiënten na de training beter dan ervoor. Ze hadden dus vaardigheden geleerd. De patiënten houden hun vaardigheden lange tijd, zolang er maar voor wordt gezorgd dat ze die vaardigheden blijven gebruiken.

- Vergelijking vaardigheidstraining tegenover ondersteunende therapie. Er is ook vergelijkend onderzoek uitgevoerd. Hierbij kregen patiënten óf de vaardigheidstraining óf de normale, ondersteunende therapie. Voor en na de therapie werd een aantal vaardigheden getest. Het uitgangsniveau van de twee groepen patiënten was hetzelfde. De groep met ondersteunende therapie leerde vrijwel niets; de groep met de vaardigheidstraining duidelijk wel.

Minder recidieven. Patiënten die de vaardigheidstraining volgden bleken minder recidieven te ontwikkelen dan degenen die de normale standaardbehandeling kregen.
Duidelijk is dat de patiënten die vaardigheidstrainingen hebben gehad, een veel betere kwaliteit van leven hebben. Ze functioneren beter in allerlei dagelijkse dingen, zoals het bereiden van voedsel, persoonlijke verzorging, het beheer van hun eigen spullen, het beheer van hun geld, het behoud van hun gezondheid, het gebruik van transportmiddelen, het zoeken en houden van een baan, enz. Ook op sociaal gebied heeft de vaardigheidstraining positieve gevolgen. Uit onderzoek blijkt dat na de training de patiënten zo"n 70% van hun tijd aan actief sociaal gedrag besteedden.

Bovendien blijken de patiënten die vaardigheidstraining gehad hebben zelfs vooruit te blijven gaan nadat de therapie voorbij was, terwijl de patiënten met de gangbare therapie geen verbetering doormaakten.

Beschikbare en toekomstige modules

In de Verenigde Staten wordt nu gebruik gemaakt van verschillende modules zoals "Symptom management", "Medication management", "Recreation for leisure" en "Basic conversational
skills".

Onlangs is het "Community re-entry program" verschenen, bestaand uit onderdelen van de modules "Symptom management" en "Medication management". Dit re-entry program heeft tot doel de patiënten "klaar te maken" voor terugkeer in de maatschappij. Ze leren hoe ze hun dagelijkse activiteiten moeten indelen, wie ze moeten bezoeken voor hun medicatie en hun behandeling na ontslag uit het ziekenhuis, hoe ze kunnen omgaan met stress, enz. De module is erg succesvol. Gebleken is dat ten minste 90% van de mensen die deze module heeft gevolgd naderhand zelfstandig in de maatschappij contacten legt. Na een normale "ontslagtraining" is dat maar bij 38% van de patiënten het geval.

Veel belangstelling is er ook voor de module "Dual diagnosis", over mensen met psychotische aandoeningen die drugs gebruiken. De meest recente module heet "Workplace fundamentals" en is volledig gericht op het vinden en behouden van werk.

In Nederland worden de Liberman-modules vertaald en gedistribueerd door de Stichting Liberman Modules. Binnen deze stichting werken o.a. samen vier psychiatrische centra (De Geestgronden, Parnassia, Psychiatrisch Ziekenhuis Amsterdam en GGZ Eindhoven), en de Stichting Overlegorgaan Geestelijke Gezondheidszorg .

In Nederland zijn drie modules beschikbaar: de module 'Omgaan met antipsychotische medicatie', de module 'Omgaan met psychotische symptomen' en de module "Omgaan met vrije tijd".

Het is de bedoeling dat er in de toekomst nog meer modules vertaald zullen worden. Inmiddels is er een start gemaakt met modules in nagenoeg 90% van de psychiatrische ziekenhuizen en ongeveer 50% van de riagg"s. Dit betekent dat er voor de modules in de Nederlandse psychiatrie een breed draagvlak is. Om de implementatie; het gebruik van de modules in de praktijk te bevorderen en te verbeteren heeft de stichting een uitgebreid trainings- en opleidingsprogramma ontwikkeld.

Tenslotte organiseert de Stichting Liberman Modules ook symposia en bijeenkomsten voor de gebruikers van de modules.

De Liberman-modules vormen een waardevolle aanvulling op het behandelprogramma. Ze bieden zowel de patiënt als het behandelteam en de verpleegkundigen houvast om patiënten met schizofrenie naar een kwalitatief verantwoord en zo zelfstandig mogelijk niveau van functioneren te begeleiden.

De Liberman-modules zijn in de Verenigde Staten inmiddels een erkende standaard geworden in de behandeling en begeleiding van psychiatrische patiënten. Ze zijn dan ook opgenomen in de officiële "Practice guidelines for schizophrenia". In meer dan 100 wetenschappelijke artikelen zijn de ervaringen en het nut van de modules beschreven. De trainingsmodules worden nu wereldwijd geaccepteerd als de beste op dit gebied en zijn in 15 talen beschikbaar

Deel: ' Trainingsprogramma maakt schizofreniepatienten zelfstandiger '




Lees ook