Universiteit Maastricht

Universiteit Maastricht
Persbericht
2 mei 2002

Life science valley groeit, spin off levert werkgelegenheid op in regio Universiteit sluit 'cool' hightech-contract in de Life Science

De Universiteit Maastricht (UM) sluit via haar dochteronderneming Maastricht Instruments BV (UM-Holding) een contract met FEI Electron Optics BV te Eindhoven voor de verdere ontwikkeling, productie en wereldwijde verkoop van de gepatenteerde Vitrobot(tm).
De Vitrobot(tm) is een computergestuurd apparaat voor het 100 procent controleerbaar en reproduceerbaar invriezen van monsters voor analyse met elektronenmicroscopen.
Bij topinstituten in de hele wereld bestaat interesse in de Maastrichtse vinding.
Het streven is de productie van de Vitrobot(tm) uit te besteden aan de firma AIM in Brunssum. Doel is op termijn jaarlijks 50 exemplaren te produceren: goed voor 10-15 nieuwe arbeidsplaatsen in de regio. De ondertekening van het contract vindt op woensdag 8 mei om 15:00 uur plaats in het Bonnefantenmuseum in Maastricht.
De ontwikkeling van de Vitrobot(tm) kwam mede tot stand met steun van de provincie Limburg en de Gemeente Maastricht.

De Vitrobot(tm) is ontwikkeld in een nauwe samenwerking tussen de afdelingen Electronen Microscopie en IDEE van de UM. Deze unieke vitrificatierobot biedt voor cryo electronen-microscopie ongekende mogelijkheden op het gebied van sample process management: het volledig controleerbaar en reproduceerbaar invriezen van een scala aan macro-moleculen voor microscopische analyse. Universitair hoofddocent dr. Peter Frederik en analist Paul Bomans stoeiden, evenals hun wereldwijde collega's, al tijden met de uitdaging om betrouwbare gefixeerde monsters te creëren van moleculen, virussen, bacteriën, polymeren etc. Daar waar sinds lang geavanceerde elektronen-microscopen ter beschikking stonden om in de nano-wereld, op het niveau van 1 miljoenste millimeter, door te dringen, lukte het niet de preparaten op een reproduceerbare en betrouwbare wijze te produceren. Hier werd tot voorkort het praktische niveau van "academisch handwerk" niet overschreden. De omslag kwam toen IDEE, de universitaire instrumentenbouwers, de voorwaarden creëerde om op een professionele en zakelijke wijze de onderhavige problematiek ter hand te nemen. Via een uitgekiende projectaanpak werden met behulp van de modernste virtuele ontwerptools stap voor stap de complexe uitdaging op het gebied van de mechatronica aangegaan. Na één jaar van intensieve ontwikkelingsarbeid zag in 1998 het eerste succesvolle laboratorium-model het licht.


Om de moleculaire structuren op nanoniveau te kunnen bestuderen, is het in de (cryo-) electronen microscopie noodzakelijk een juiste preparatie van deze structuren te hanteren. Dit lukt via het vitrificatie-proces, waarbij het monster extreem snel (1 miljoen graden per seconde) wordt ingevroren naar -175°C zodat de oplossing of suspensie waarin de moleculen zich bevinden verglaast, glashelder wordt. Naast het invriezen zijn ook het blotten, dat wil zeggen het wegnemen van overtollig monsteroplossing, de omgevingstemperatuur en luchtvochtigheid van belang. Het blot-proces dient zeer nauwkeurig en voorzichtig te gebeuren om te voorkomen dat er teveel of te weinig monsteroplossing wordt weggenomen en het monster wordt beschadigd. Tot op heden gebeurt dit voornamelijk handmatig, waardoor slechts zeer zelden twee keer dezelfde condities konden worden gecreëerd. De Vitrobot(tm) doet dit computergestuurd, evenals het creëren van een nauwkeurig temperatuur- en vochtigheid-gecontroleerde omgeving. Op het blot-mechanisme is inmiddels octrooi verleend (2001).


Dr. Peter Frederik gebruikte de Vitrobot(tm) met succes om kunstmatige virussen voor gen-therapie te bouwen. Daarmee trok hij internationaal zeer veel aandacht, vooral nadat in 2001 op een congres in Houston en de belangrijke Gordon-conferentie op Rhode Island in Amerika concreet kon worden getoond welke doorbraak was bereikt. Hier herkende men direct de enorme potentie. Zoals aan de UM reeds is aangetoond, kunnen met behulp van de Vitrobot(tm) bijvoorbeeld membranen worden gebruikt om geneesmiddelen in te verpakken. In deze nanocapsules verliezen zij veel van hun bijwerkingen, terwijl door deze listige manier van verpakking het medicijn zodanig kan worden 'geadresseerd', dat de hoofdwerking behouden blijft (publicatie Nature 2002).


De diverse publicaties (Nature 1997, 2002) leverden een nieuwe opdracht op voor de levering van een tweede Vitrobot(tm) aan wetenschapper Wah Chiu van het Baylor College of Medicine in Houston, Amerika. In 2002 volgden instituten in Kyoto, Japan en Berkeley en San Francisco (VS). Deze opdrachten gaven niet alleen impulsen voor verdere ontwikkeling van het prototype, maar leverden ook de noodzakelijke financiële middelen daartoe. Dit versterkte de zakelijke interesse van enkele belangrijke spelers op de internationale markt. Onder hen FEI Electron Optics, een aan de NASDAQ genoteerde onderneming met wereldwijd 1300 medewerkers en ontwikkelings- en productiefaciliteiten in Hilsboro VS (tevens hoofdkantoor), Peabody VS, Brno Tsjechië en Eindhoven. Het voormalige Philips Electron Optics is opgegaan in FEI Company. In de controled sample-techniek van de Vitrobot(tm) ziet FEI een perfecte aanvulling op één van hun core-businesses: het ontwikkelen en fabriceren van hightech (cryo-)elektronenmicroscopen.


De voortgaande ontwikkeling van de Vitrobot(tm) werd al snel gezien als een goed voorbeeld van regionale ontwikkeling die past binnen het streven om rondom de UM een 'Life Science Valley aan de Maas' te scheppen. Vandaar dat de Provincie Limburg, de Gemeente Maastricht en het LIOF ondersteuning boden om het project met succes in de markt te zetten. TNO Industrie (Eindhoven) en Syntens hebben eveneens een bijdrage geleverd.
Deze hightech spin-off wordt binnen de UM begeleid en uitgewerkt door Maastricht Instruments BV (MI), de commerciële tak van IDEE. MI paart de technologische kennis van IDEE met een zakelijke insteek. Omdat FEI zich wil concentreren op de diverse core businesses, wordt gekeken naar de mogelijkheid de productie uit te besteden aan de specialisten van AIM te Brunssum. Wanneer het succes van de Vitrobot(tm) doorzet en de beloften worden ingewisseld, levert dit aanvullende werkgelegenheid binnen de regio aan 10 tot 15 hoogwaardige medewerkers. Verder blijven Maastricht Instruments en de EM-Unit van de UM ook in de toekomst nauw betrokken bij de doorontwikkeling van de Vitrobot(tm), waarvoor reeds verscheidene concrete ideeën bestaan.

Deel: ' UM sluit 'cool' hightech-contract in de Life Science '




Lees ook