Europa van Morgen


Hans van den Broek:
Volop doorwerken aan Agenda 2000

Demissionair commissaris Hans van den Broek (buitenlandse betrekkingen) denkt dat het vertrek van de Europese Commissie voor de besluitvorming rond Agenda 2000 geen vertraging hoeft mee te brengen. Van den Broek spreekt van een ‘ernstig politiek incident’ waarvan hij als gunstig bijverschijnsel hoopt dat er een versterkt Europees Parlement uit de strijd komt.

Een versterkt Europees Parlement zal meer verantwoord met zijn toegenomen rol omspringen. Niet langer zal men bij gebrek aan formele invloed dit willen compenseren door verbaal lawaai. Aan de vooravond van de Europese verkiezingen is dat zeker geen slechte zaak. Dan krijg je de mensen wellicht weer naar de stembus’ aldus de Nederlandse commissaris op 16 maart na het aftreden van de Commissie in een persgesprek met de Nederlandse correspondenten te Brussel.
Volgens de Nederlandse commissaris is de felheid waarmee het Europees Parlement is opgetreden mede ingegeven ‘doordat men statutair niet in de gelegenheid was om afzonderlijke commissarissen desnoods tot aftreden te dwingen’. Zelf zou de Nederlandse commissaris bij een volgende verdragswijziging graag zien dat dan de mogelijkheid wordt geopend om behalve de hele Commissie ook individuele leden op hun verantwoordelijkheid te kunnen aanspreken en desnoods tot aftreden te dwingen. Dat moet dan wel met een versterkte meerderheid, een extra drempel om partijpolitieke conspiraties te vermijden.
Van den Broek heeft zich enorm gestoord aan de slotconclusie van de deskundigen: ‘het wordt moeilijk nog iemand te vinden die nog enig gevoel voor verantwoordelijkheid heeft’. Hij vroeg zich af ‘of een dergelijk comité van gekwalificeerde mensen wel in staat is om in zes weken tijd voldoende inzicht te krijgen, niet alleen in de feiten die zij moeten onderzoeken, maar ook in het tegelijk trekken van zó ver reikende politiéke conclusies’. Volgens hem wordt door deze conclusie van de deskundigen ‘de geloofwaardigheidskloof te groot en dan houdt het voor ons als leden van de Commissie op’. Van den Broek is overigens blij dat de Commissie zonder veel debat besloot terug te treden.

Telefoontjes

Van den Broek wil dat de Commissie in de tijd die haar nog resteert zoveel mogelijk ‘full speed’ blijft werken. Hij verwacht ook geen vermaningen uit het Europees Parlement dat de Commissie slechts demissionair is. ‘Lidstaten, Parlement en Commissie hebben er nu belang bij dat besluiten worden genomen over Agenda 2000, want die hervorming moet worden voltooid’, aldus Van den Broek. Hij sprak van een ‘politieke en morele plicht richting Oost-Europa waar men niet het slachtoffer mag worden van een confrontatie in de zich ontwikkelende Europese democratie’. Op de dag van de ontslagaanvraag van de Commissie heeft Van den Broek nogal wat telefoontjes gekregen uit Centraal- en Oost- Europa van politici die zich zorgen maken over een negatief effect van het voortijdige vertrek van de Commissie op de uitbreidingsonderhandelingen. ‘Wij zullen alles doen om het werk gewoon voort te zetten’, aldus Van den Broek die er op wees dat het Verdrag dit ook voorschrijft.

Ongeschonden

Van den Broek zei ‘er wel blij om te zijn dat het Comité van Wijzen met het rapport de walm van corruptie, fraude en vriendjespolitiek rond de Europese Commissie, één duidelijke uitzondering daargelaten, wegneemt’. Het is voor het vertrouwen van de burger in Europa niet goed als de instellingen van de Unie zo worden afgeschilderd als in de voorbije maanden. Hij had altijd al gedacht dat de reeksen beschuldigingen voor 99 procent ongegrond waren, zoals volgens hem in het rapport wordt bevestigd. Van den Broek is ook blij dat zijn eigen diensten en persoon ongeschonden uit het rapport komen. De commissaris betreurt de sfeer waarin een en ander moest verlopen. Als voorbeeld noemde hij zijn eigen activiteiten ter verbetering van de nucleaire veiligheid in Oost-Europa. Ten onrechte is de indruk gewekt dat ‘daar honderden miljoenen in de put werden gegooid’. Van den Broek: ‘Natuurlijk zijn er wel misstappen. Per jaar geven wij 15 tot 18 miljard gulden uit voor externe hulp. Wij sluiten per jaar drie tot vierduizend contracten en doen ruwweg 44.000 betalingen. Dat daar buiten de Commissie ‘ns wat misgaat, dat praat ik ook niet goed. Maar om dan als algemene conclusie te trekken dat inclusief de grote projecten van deze Commissie zoals de invoering van de euro, de operatie uitbreiding, de interne markt enzovoorts wij geen politieke verantwoordelijkheid tonen, dat gaat véél te ver.’ Bezwaren om de komende maanden met de bekritiseerde Edith Cresson te blijven samenwerken heeft Van den Broek niet, ‘want wij gaan nu elkaar niet de maat nemen’. Niemand heeft in de Commissie trouwens op alleen haar aftreden aangedrongen. ‘De kern van de zaak is dat dit rapport van het Comité voor ons als totaal college met een zware gezamenlijke verantwoordelijkheid niet aanvaardbaar is’, aldus motiveerde Van den Broek nogmaals de ontslagaanvraag.

Verlamming

Van den Broek signaleerde een gevaar dat je momenteel vaker in Brussel hoort, namelijk dat door de sfeer van vermeende fraude en vriendjespolitiek de Commissie en haar functionarissen bang worden. Dit met als gevolg ‘een zeker verlamming’ om toch vooral niets verkeerd te doen. ‘De voorzichtigheid wordt dan zo groot, dat men geen besluiten meer neemt. Laten wij proberen dat te vermijden en de trein op gang houden door iedereen te vragen zijn werk normaal te blijven doen. Dat is inmiddels ook gebeurd’, aldus Van den Broek.
De aftredende commissaris verwacht dat de Commissie-Santer ‘in zijn huidige samenstelling’ nog wel enkele maanden aanblijft. Hij heeft daarvoor de volgende argumenten. Het kiezen van een voorzitter kost tijd. Mogelijk wil de Europese Raad die keuze laten samenvallen met nog andere internationaal vrijkomende functies. Daarna pas begint het proces van de samenstelling van de Commissie. Bovendien zou het kunnen dat men nog wacht op het Verdrag van Amsterdam, dat de rol van het parlement hier extra bevoegdheden geeft. Het huidige parlement, dat midden mei wegens verkiezingen vertrekt, wil het proces van legitimatie van de nieuwe Commissie nog meemaken. Van den Broek wees er echter op dat enkele jaren geleden in de EU is afgesproken dat voortaan het pas gekozen Europees Parlement de nieuwe Commissie goedkeurt. Al deze elementen tesamen brachten Van den Broek tot de conclusie dat de Commissie-Santer afhankelijk van het scenario dat men kiest ‘nog drie, vier of mogelijk zeven maanden aanblijft’. Het kabinet-Kok zal in de herfst een interimcommissaris benoemen. Van den Broek houdt er rekening mee dat hij voor die korte tussenperiode tot komend Nieuwjaar niet nogmaals wordt benoemd. Jan Werts

Deel: ' Van den Broek 'Volop doorwerken aan Agenda 2000' '




Lees ook