Raad voor het openbaar bestuur

Het nieuws van de Rob is op 27 juni 2002 bijgewerkt. Op de 51ste vergadering van de Raad voor het openbaar bestuur passeerden diverse onderwerpen de revue. De Raad heeft zijn nieuwe werkprogramma besproken. Dit werkprogramma is gestructureerd rond vier thema's; de revitalisering van de politieke democratie, de kwaliteit van het overheidshandelen, het vraagstuk van schalen en grenzen en vraagstukken rond veiligheid. Voor de Raad is - in het licht van zijn taakopdracht - de revitalisering van de politieke democratie en het functioneren daarvan een zeer wezenlijk thema. Er moet een verbinding worden aangebracht tussen institutionele vormen van democratie en de 'civil society'. De Raad is voornemens een advies uit te brengen over 'benchmarking'. De Raad onderscheidt verschillende vormen van benchmarking, zowel horizontale als verticale, vrijwillige of verplichte, op transparantie en op leren gericht benchmarking. De Raad is voorstander van het gebruik van horizontale benchmarking gericht op leren en wijst benchmarking gericht op het afleggen van verantwoording af. De Raad is eveneens van plan een advies uit te brengen over 'politiek en media'. In dit project staan de democratische functies van de media, en de democratische beginselen die daarbij een rol spelen, zoals hoor en wederhoor, centraal. De vraag van de Raad is of daar veranderingen in zijn en wat de zwakheden in het vervullen van die functies en beginselen zijn. Ook is de Raad voornemens om aan het einde van dit jaar een advies over de bestuurlijke inbedding van de stedelijke- en de veiligheidsregio uit te brengen. Deze adviezen zullen in onderlinge samenhang tot stand komen. Het ligt eveneens in de bedoeling van de Raad om aan het einde van dit jaar een tweede advies over de consequenties van dualisering voor de Grondwet uit te brengen. In het eerste advies is het algemene standpunt van de Raad hierover weergegeven. In het tweede advies wordt meer op specifieke onderwerpen ingegaan, de verhouding tussen bestuurslagen, het neerleggen van de hoofdlijnen van het gedualiseerde bestuursmodel in de Grondwet, en het vraagstuk van gedualiseerde wetgeving. De plaats in de Grondwet van ZBO's en openbare lichamen zijn vragen voor het derde advies. Het tweede advies wordt voor het einde van dit jaar verwacht. Tenslotte sprak de Raad over nieuwe accenten van het externe communicatiebeleid. Na 'Paars': een nieuwe sturingslogica? Voorjaarscongres van de Vereniging voor Bestuurskunde (VB) en de Raad voor het openbaar bestuur (Rob) op woensdag 22 mei 2002 in het Haagse hotel Sofitel Op 22 mei jl. waren ruim negentig personen - onderzoekers, beleidsambtenaren, consultants,studenten - afgekomen op de eerste gezamenlijke conferentie van de Rob en de VB, die als inzet had te discussiëren over post-Paarse sturingslogica. Op de conferentie werd ook teruggeblikt op acht jaar 'Paars'. Een dag voor zijn installatie als Tweede Kamerlid verzuchtte openingsspreker Pieter van Geel, CDA-gedeputeerde in de provincie Noord-Brabant, dat hij zich als gedeputeerde suf geluisterd en gepolderd heeft. Op een gegeven moment moet het bestuur echter hoe dan ook knopen doorhakken. Pieter van Geel voorziet dat de regio steeds belangrijker gaat worden en dat er steeds meer directe lijnen gaan ontstaan tussen 'de regio' en 'Europa'. Hoogleraar bestuurskunde Arthur Ringeling hield een betoog over 'de verwarring in het huis van Thorbecke'. In dat huis is de heersende visie - nog steeds - dat wij de wereld beheersen: 'Failure is not an option'. Het Rijk lijkt geen hoge pet op te hebben van gemeenten en zadelt gemeenten op met allerlei formats, uniforme kwaliteitsnormen et cetera. Het toepassen van regels is belangrijker geworden dan het oplossen van problemen. Van de weeromstuit richten gemeentebesturen en hun ambtenaren zich steeds meer op het Rijk in plaats van op hun eigen burgers en problemen. Arthur Ringeling pleitte onder andere voor een herstel van lokale gemeenschappen en voor een echte discussie over de aard van de problemen (nu is het volgens Arthur Ringeling veelal zo dat het Rijk de 'lokale problemen' definieert en daar oplossingen bij verzint). Bovendien zou de verantwoordelijkheid van het Rijk voor de gemeenten moeten worden afgeschaft en zou de Gemeentewet sterk gereduceerd moeten worden: 'Geef gemeenten chartervrijheid en laat variëteit in de plaats komen van disciplinering'.
De derde plenaire spreker, emeritus hoogleraar bestuurskunde Ig Snellen, sloot met zijn verhaal 'Overheidssturing: reflecties vanuit de leefwereld' naadloos aan op het betoog van Arthur Ringeling. De politiek wordt volgens Ig Snellen gevoed vanuit de systeemwereld. Hierbij wordt het kabinet als centrum van de democratie beschouwd, worden generalisaties serieus genomen en ligt de nadruk op procedures en op 'beleidsclassificatie': problemen worden zodanig gedefinieerd dat zij onder de bevoegheden van de eigen organisatie vallen. De politiek zou zich volgens Ig Snellen veel meer moeten laten leiden door de leefwereld, een wereld die bestaat uit een aaneenschakeling van anekdotes. In zo'n optiek is de volksvertegenwoordiging het centrum van de democratie.
Het middaggedeelte van het congres begon met drie parallelle werkgroepen rond de volgende thema's:

- nieuwe verhoudingen tussen overheden;
- sturingsarrangementen in verschillende sectoren;
- kwaliteitsinstrumenten voor de overheid. Het congres werd afgesloten met een debat waarin sturingslogica vanuit politiek en maatschappelijk perspectief werd beschouwd. Bas Eenhoorn (VVD), Pieter van Geel (CDA), Jos van Kemenade (PvdA), Gerard Schouw (D66) en Tjerk Westerterp (Leefbaar Nederland) gaven
- uitgedaagd door dagvoorzitter Nico Nelissen (hoogleraar bestuurskunde aan de KU Nijmegen) in ronde bewoordingen aan hoe de 'sturingslogica' eruit zag onder Paars, en hoe een post-Paarse sturingslogica eruit zou kunnen zien. Een nieuw kabinet zou meer ruimte moeten scheppen voor profilering van de coalitiepartners en vooral ook meer oog moeten hebben voor, en luisteren naar, 'de leefwereld'.
Nota bene: de Rob zal tezijnertijd de verschillende bijdragen aan het congres uitgeven in een speciale bundel.

Op 13 mei is het advies uitgebracht aan de minister van BZK over modernisering van Hoofdstuk 7 Grondwet. Later dit jaar zal de Raad een tweede advies uitbrengen over verdergaande dualisering van het decentraal bestuur en de consequenties die dat moet hebben voor de Grondwet. Volgend jaar zal een derde advies worden uitgebracht over Grondwet en openbaar bestuur. Daarin zal aandacht worden besteed aan de positie van ZBO's, de waterschappen en het regionaal bestuur.

Op 4 juni belegde de Raad een discussiebijeenkomst met enkele hoogleraren on te spreken over de toekomst van het representatieve democratie. Het ligt in het voornemen van de Raad nog enkele van de bijeenkomsten te beleggen.

Deel: ' Vergadering ROB '




Lees ook