Ministerie van VWS

Vergrijzing verstandelijk gehandicapten sneller dan gehele bevolking

Woensdag 1 december 1999, persbericht nummer 128

Het aantal verstandelijk gehandicapten in Nederland groeit in de periode 1996-2010 met 5 procent van 104.400 naar 109.700. Daarna vlakt de groei af tot 110.800 in 2020. Het aantal 65-plussers onder verstandelijk gehandicapten groeit van ruim 4 % in 1996 tot ruim 9 % in 2020. Deze vergrijzing gaat driemaal zo snel als bij het totaal van de Nederlandse bevolking.

Dit blijkt uit een onderzoek van het RIVM in opdracht van het ministerie van VWS dat staatssecretaris Margo Vliegenthart woensdag naar de Tweede Kamer heeft gestuurd. Het ministerie heeft het RIVM een model laten maken voor de ontwikkeling van de wachtlijsten voor woonvoorzieningen voor verstandelijk gehandicapten over de periode 1996-2020. Hiervoor is een referentiescenario ontwikkeld en zijn vier alternatieve scenarios doorgerekend. Deze zijn onder meer gebaseerd op versterkte uitbreiding van zelfstandig wonen, schone wachtlijsten en lagere uitstroom uit de wachtlijsten.

In het referentiescenario van het RIVM groeien de wachtlijsten van ruim 6.800 in 1996 tot 8.200 in 2000, om dan weer geleidelijk af te nemen tot 6.000 in 2010 en 4.500 in 2020. Bij een ander scenario wordt verondersteld dat kinderen langer of volledig thuis of zelfstandig blijven wonen. In dit geval daalt de wachtlijst met 50 procent ten opzichte van het referentiescenario tot 3.000 in 2010. Bij nog een ander scenario wordt ervan uitgegaan dat om diverse redenen minder mensen van de wachtlijst verdwijnen. Dan groeit de wachtlijst ten opzichte van het referentiescenario met 82 procent tot 10.800 mensen in 2010.

Bij de berekeningen van de omvang van de wachtlijsten zijn de extra gelden voor de gehandicaptensector van dit kabinet (460 miljoen in 4 jaar) voor een belangrijk deel buiten beschouwing gebleven. Ook zijn veel gegevens onvolledig en ontoereikend voor het maken van betrouwbare schattingen voor de toekomst. Dit geldt met name voor de wachtlijstregistratie. Het RIVM zal hiermee bij de actualisatie van het model de komende tijd rekening houden.

De staatssecretaris ondersteunt de aanbeveling van het RIVM om de registratie van wachtlijsten verder te verbeteren. Ook zal op korte termijn een demografisch onderzoek naar het actuele aantal verstandelijk gehandicapten worden gestart (de meest recente cijfers zijn van 1986), waarbij ook zal worden gekeken naar maatschappelijke ontwikkelingen die van invloed zijn op de vraag naar zorg. Tenslotte wil Vliegenthart het RIVM-model, met gebruikmaking van gegevens van het Sociaal en Cultureel Planbureau, verbreden tot een algemeen model over de ontwikkeling van de vraag in de verstandelijk gehandicaptensector.

Aanpak wachtlijsten
Staatssecretaris Vliegenthart wil aan de hand van het RIVM-model samen met partijen in de gehandicaptensector in het kader van de meerjarenafspraken een gezamenlijke aanpak van de wachtlijst ontwikkelen. Hiervoor is dit jaar 64 miljoen extra en volgend jaar 80 miljoen extra beschikbaar. Deze bedragen zijn inclusief al eerder overeengekomen uitbreiding van de capaciteit door bouwvoorzieningen. Voor 2001 en 2002 moet, afgezien van bouwverplichtingen, nog respectievelijk 50 en 80 miljoen gulden aan vrije extra middelen verdeeld worden.

De wachtlijsten in de verstandelijk gehandicaptensector zijn de eerste helft van 1999 licht gestegen of gestabiliseerd. Voor mensen die dringend een plek om te wonen nodig hebben steeg de wachtlijst van 7.110 naar 7.300; voor dagbesteding bleef de wachtlijst vrijwel constant: 3.700 wachtenden. De gemiddelde wachttijden zijn ongeveer gelijk gebleven. Wanneer iemand op de wachtlijst staat, wil dat overigens niet zeggen dat nu geen gebruik gemaakt wordt van een voorziening. Van de mensen die wachten op een plek om te wonen, verblijft ruim 30 procent momenteel al elders in een voorziening.

Uitgangspunt bij het aanpakken van de wachtlijsten is volgens Vliegenthart een gelijktijdige vernieuwing van de gehandicaptensector. Het aanpakken van de wachtlijsten en de transformatie van de sector naar ondersteund wonen en werken in de lokale samenleving moet hand in hand gaan. Het verbinden van de vernieuwing in de sector met de aanpak van de wachtlijsten is de centrale uitdaging bij de verdere ontwikkeling van het plan van aanpak voor de wachtlijsten, aldus Vliegenthart in haar brief aan de Tweede Kamer.

Deel: ' Vergrijzing verstandelijk gehandicapten sneller '




Lees ook