PERSMEDEDELING VAN DE HEER EDDY BALDEWIJNS

VLAAMS MINISTER VAN ONDERWIJS EN AMBTENARENZAKEN

Antisociaal gedrag op school. Voorkomen en oplossen: een actieplan vanuit onderwijs.

INLEIDING

Eind vorig jaar gaf Eddy BALDEWIJNS, Vlaams minister van Onderwijs en Ambtenare nzaken aan het Departement Onderwijs de opdracht een actieplan uit te werken rond geweld o p school.

Het actieplan vertrekt vanuit de visie dat slechts door een actief samenspel v an alle betrokkenen binnen het onderwijs in Vlaanderen, geweld voorkomen en opgelost, en waar nodi g gesanctioneerd kan worden. Vanuit dit betrokkenheidsmodel wordt aan de directies, leerkrachten , leerlingen en ouders, maar ook aan alle beleidsverantwoordelijken geappeleerd om de problemat iek ter harte te nemen.

Het onderwijs is niet het alfa en omega in de leefwereld van een jongere. Het o nderwijs kan dan evenmin alleenzaligmakend zijn bij de aanpak van de geweldproblematiek. Tegelij kertijd moeten we ook durven kijken naar andere opvoedende actoren (ouders, opvoedingsinstellinge n, de massamedia, de populaire cultuur,...)

De definitie die in het actieplan gehanteerd wordt, gaat uit van de definitie v an antisociaal gedrag die Nicole VETTENBURG en Lode WALGRAVE hanteren in het onderzoek dat zij op vraag v an Eddy BALDEWIJNS uitvoerden naar de frequentie van geweld en onveiligheidsgevoelens o p school. De afbakening sluit aan bij deze van de Europese Commissie.

Het actieplan steunt op twee pijlers.

Enerzijds willen we werk maken van een preventieve aanpak, die zich richt op al le leerlingen. Dit brede actieterrein vormt bewust het zwaartepunt in het voorliggende actieplan. Anderzijds focussen we op de curatieve aanpak bij gebeurlijke incidenten.

PREVENTIEF

In dat verband dienen we ontegensprekelijk aan een positief schoolklimaat te we rken.

BALDEWIJNS stelt dat een optimaal schoolklimaat afhankelijk is van vele factore n. Het verbeteren van de leerling-leerkracht relatie, de interactie tussen leerlingen en leerkrac hten, maar ook tussen leerlingen onderling, het verhogen van de inspraak en de betrokkenheid van de l eerlingen, waardering en inspraak van de leerkrachten, het versterken van het draagvlak van de school , het stimuleren van duidelijkheid in de regelgeving door het gebruik van een duidelijk schoolwerkpl an en schoolreglement, de zorg voor efficiënte leerlingenbegeleiding en samenwerking met welzijnsinstanties. Het zijn stuk voor stuk terreinen waarop initiatieven kunne n worden genomen die uitingen van antisociaal gedrag verminderen.

In de eerste plaats richt Eddy BALDEWIJNS zich tot diegenen die in de Vlaamse o nderwijsraad (VlOR) vertegenwoordigd zijn en vraagt hen om deze problematiek ter harte te ne men en hun verantwoordelijkheid hierin op te nemen.

Een greep uit de in het actieplan voorgestelde maatregelen.

- Het stimuleren van succesfactoren bij leerlingen verdient meer aandacht. Voor al zwakke leerlingen die telkens mislukken, raken gedemotiveerd. De scholen kunnen succ eservaringen stimuleren door de leerstof meer te differentiëren en aan te passen aan de uite enlopende situaties en leerritmes van leerlingen. Een mogelijkheid daartoe is de modulari sering, waarrond BALDEWIJNS binnenkort projecten in het beroepssecundair onderwijs zal opstarten.

- Een belangrijke voorwaarde om antisociale gedragingen te vermijden is regelduidelijkheid. In het schoolreglement moet duidelijk worden vermeld op welke reglementeringen de school zich beroept voor verschillende uitingen van antisociaal gedrag. BALDEWIJNS dri ngt er dan ook op aan dat via het schoolreglement - in samenspraak met de ouders en de le erlingen - duidelijke afspraken zouden worden gemaakt rond hetgeen de scholen vanuit hun pedagogisch project al dan niet aanvaardbaar vinden, dat ze duidelijk stellen w elk gedrag gewenst en welk gedrag onaanvaardbaar is. De representatieve verenigingen van i nrichtende machten hebben zich geëngageerd in de loop van het volgende schooljaar de minim ale regeling van het schoolreglement uit te breiden en te actualiseren. Bij deze v ooropgestelde besprekingen zal het departement voorstellen formuleren om bijkomende bepalingen op te nemen inzake de orde- en tuchtregeling (procedure, beroepsmoge lijkheid, aanwezigheid van onafhankelijke derden), de weigering van inschrijving, de cont role op het regelmatig schoolbezoek en de leerlingenparticipatie. Omdat scholen hun compete ntie in het opstellen van schoolreglementen met voldoende regelduidelijkheid nog moeten aa nscherpen, zal vanuit het departement worden gezocht naar goede praktijkvoorbeelden. Op de ze inventaris van goede praktijkvoorbeelden kan vanuit de nascholing worden aanges loten. De administratie bereidt de evaluatie voor van het eerste schooljaar verplichte we rking met een schoolreglement in het basisonderwijs.

- Samen school maken is een essentieel element in de preventie van antis ociaal gedrag op school. Op dit ogenblik loopt wetenschappelijk onderzoek naar voorbeelden van g oede praktijk en naar de effecten van de participatie op de leerlingen en de scholen . Daarnaast heeft BALDEWIJNS de Koning Boudewijnstichting de opdracht gegeven een Steunpunt Leerlingenparticipatie voor te bereiden. Het is de bedoeling dat dit Steunpunt projecten rond leerlingenparticipatie voor en met de scholen ondersteunt. Binnen de administra ties basisonderwijs en secundair onderwijs is een steunpunt opgericht waar ouders en leerlingen met schriftelijke en mondelinge vragen terechtkunnen betreffende hun rechten en plichten in het onderwijsgebeuren. Op het Departement onderwijs werden een aantal voorstell en uitgewerkt tot verandering van de regelgeving op basis van leerpunten uit het spijbelproject. Bovendien wordt voorgesteld dat de scholen elke weigering registreren met opgav e van de identificatiegegevens van de kandidaat-leerling evenals de datum en reden van d e weigering. Conform de regelgeving voor het basisonderwijs zou een weigering tot inschrijvi ng in het vrij secundair onderwijs worden beperkt tot redenen die niet onbetamelijk zijn en de menselijke waardigheid niet in het gedrang brengen. Het is tevens de bedoeling de rechten van de verdediging bijkomend te waarborgen door uitdrukkelijk een inzagerecht voor bet rokken personen te voorzien in de documenten die aan de basis liggen van een oriënteri ngsbeslissing.

- Het verband tussen de schoolomgeving en -infrastructuur, en de kwalitei t van het onderwijs. Deze en ongetwijfeld ook de komende legislatuur komt er extra geld opdat schole n hun infrastructuur zouden kunnen verbeteren.

- De waardeopvoeding die een belangrijke plaats inneemt bij de bestrijdin g van antisociaal gedrag. Dat is uit recent onderzoek nog maar eens bewezen. Daarom zijn vakoverschrijdende eindtermen zo belangrijk. Het getuigt van een weinig consequ ente houding om enerzijds te verwachten dat onderwijs de strijd aanbindt tegen gewel d op school en zich anderzijds te verzetten tegen de invoering van vakoverschrijdende e indtermen, waarin precies de inzichten en vaardigheden aan bod komen, die jongeren nodig h ebben om in onze complexe wereld te leven. BALDEWIJNS heeft het dan meer bepaald over waardeopvoeding, maar ook over intercultureel onderwijs, over seksuele opvoedin g,...

CURATIEF

De curatieve actielijnen zijn erop gericht het antisociaal gedrag op school nie t ongestraft voorbij te laten gaan. Wanneer leerlingen door hun gedrag het opvoedingsproject in het ged rang brengen of het recht op veiligheid van medeleerlingen of leerkrachten schenden, dan dienen gep aste maatregelen te worden getroffen. In dat verband is een goede communicatie en samenwerking met welzijn, politie(rijkswacht) en parket zeker aangewezen.

Het vergt een dosis signaalgevoeligheid, bereidheid tot constructieve reacties en duidelijke procedures, wil het schoolteam antisociaal gedrag bij leerlingen niet laten ins lijten. Dit impliceert dat er kordaat gereageerd wordt ook wanneer het minder ernstig antisociaal gedrag b etreft. Positieve betrokkenheid en bekrachtiging zijn steeds belangrijk. In plaats van klassieke straffen, verdienen alternatieve sancties volgens het h erstelrechtmodel bij misdadige feiten zeer zeker meer ruimte, ook in het onderwijs. Daarbij wordt mi sdaad niet alleen beschouwd als een signaal van bepaalde problemen of als een overtreding van ord eregels, maar als een daad die schade heeft berokkend aan slachtoffer en gemeenschap. In het hers telrecht worden steeds drie partijen betrokken: dader, slachtoffer en gemeenschap.

Het departement Onderwijs werkt aan een protocol van samenwerking tussen onderw ijs en de welzijns- en gezondheidssectoren. Daarnaast maken extreme vormen van antisociaa l gedrag procedures van samenwerking en eenduidige gedragsregels tussen scholen, CLB, we lzijnswerkers, politie en justitie noodzakelijk. Overleg met Binnenlandse Zaken en politiedien sten is gepland.


* * De leerkracht staat er niet alleen voor. Scholen moeten het niet op hun eentje zien te redden. Ouders mogen er evenmin alleen voor staan. Maar ook het onderwijs kan en moet de krach ten bundelen met de Vlaamse beleidssectoren Gezin en Welzijn, Volksgezondheid en Cultuur en de f ederale departementen Justitie en Binnenlandse Zaken. Hoe meer horizontaal een beleid t egen antisociaal gedrag gevoerd wordt, hoe slagvaardiger dat beleid zal zijn. Het Onderwijsdepar tement zal in deze samenwerking een voortrekkersrol opnemen. Het onderwijsbeleid komt idealiter to t stand vanuit een samenwerking met een groep van betrokken actoren waarvan het Departement onderw ijs er één van is. BALDEWIJNS breekt een lans breken voor een synergisch opnemen van verantwoo rdelijkheid van alle beleidspartners.

Om de scholen onmiddellijk een hart onder de riem te steken, heeft BALDEWIJNS b eslist om aan alle basisscholen het boekje " Over Galliërs en managers" te sturen. In dit boe kje vinden leerkrachten een aantal kapstokken voor conflictbeheersing. Er wordt immers vastgesteld dat conflicten, die een basis zijn voor potentieel geweld, kunnen worden voorkomen en opgelost door te leren omgaan met verscheidenheid.

De secundaire scholen kunnen - in het verlengde van de actie van de Vlaamse Sch olierenkoepel "geweld is niet geweldig", gratis op het Departement onderwijs het boek van Guy DEBOUTTE verkrijgen rond hoe omgaan met geweld in de leefwereld van kinderen en jongeren


Voor meer info : Marc Pattyn , woordvoerder van minister Eddy Baldewijns (02/55 3.99.76)

Deel: ' Vlaams actieplan Antisociaal gedrag op school '




Lees ook