Ministerie van Buitenlandse Zaken


Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer

der Staten Generaal

Binnenhof 4

's Gravenhage

Stafeenheid Strategische Beleidsoriëntatie

SBO

Bezuidenhoutseweg 67

Postbus 20061


2500 EB Den Haag

Datum 24 maart 1999
Kenmerk SBO-315/99
Blad /1
Bijlage(n) 1
Betreft Voortgangsrapportage

Hierbij heb ik het genoegen U aan te bieden de voortgangsrapportage: de internationale dimensie van het millenniumprobleem en de rol van Nederland daarbij.

De Staatssecretaris van Buitenlandse Zaken

Voortgangsrapportage: de internationale dimensie van het millenniumprobleem en de rol van Nederland daarbij


8 maart 1999

Inhoudsopgave Pagina


1 Doel van rapportage 1


2 Ontwikkelingen vanaf de eerste rapportage 1


3 Vervolg aanpak 4


4 Afsluitende conclusie 7

Annex I Tweede ambassade-enquête

Annex II Overzicht vitale internationale ketens

Doel van rapportage

De Staatssecretaris van Buitenlandse Zaken werd in mei 1998 door de Ministerraad gevraagd een notitie te schrijven waarin hij zou aangeven in welke internationale gremia het millenniumprobleem aan de orde is. Dit verzoek is uitgegroeid tot een driemaandelijkse rapportage aan de Tweede Kamer over de internationale dimensie van het millenniumprobleem en de rol van Nederland daarbij.

Naarmate het millenniumprobleem nationaal meer en meer beheersbaar wordt, zal de aandacht toenemen voor de mogelijke import van millenniumproblemen vanuit het buitenland gezien de internationale afhankelijkheden van de Nederlandse samenleving en economie .

Het doel van de rapportages is het inzicht bieden in de internationale millenniumproblematiek en de bijdrage die Nederland kan leveren aan de oplossing van het probleem, juist ook om de gevolgen voor Nederland (in Nederland zelf en voor de Nederlandse ambassades/Nederlanders in het buitenland) zoveel mogelijk in te perken. Daarnaast beogen de rapportages internationale organisaties, overheden en het bedrijfsleven te activeren.

De internationale dimensie van het millenniumprobleem kent de volgende stadia:


- bewustwordingsproces van de aard en omvang van het probleem;


- het lokaliseren van problemen en het vinden van oplossingen;


- het uitwisselen van informatie over de voortgang/aanpak;


- het opstellen van continuïteitsplannen (voorheen "contingencyplannen").

De focus van deze rapportage ligt op de zogenaamde internationale ketenproblematiek, dat wil zeggen op de afhankelijkheid van Nederland van het buitenland in transnationaal verband. Daarnaast ligt de nadruk op het opstellen van continuïteitsplannen voor Nederland zelf en voor de ambassades, teneinde continuïteit te bereiken in bedrijfsvoering en in dienstverlening aan Nederlanders ter plaatse.

Ontwikkelingen vanaf de eerste rapportage

De NAVO - Russische Federatie

Op 29 januari jl. vond in het kader van de Permanente Gemeenschappelijke NAVO-Rusland-Raad (PGR) een mede door Nederland geïnitieerde workshopplaats over het millenniumprobleem. Hierbij werd vooral over de organisatorische aanpak in een aantal landen van gedachten gewisseld. De belangrijkste uitkomst van deze bijeenkomst was dat de Russische Federatie er blijk van gaf het millenniumprobleem na een trage start nu volledig te onderkennen. Op defensie-gebied stelde de Russische delegatie dat de Russische kernwapens 'millennium-veilig' waren, maar dat het werk op dit vlak werd voortgezet. Nederland gaf tijdens de workshop een presentatie over het eigen defensie-gerelateerde millenniumprogramma.

Rusland gaf aan grote interesse te hebben in een follow-up van de workshop in de vorm van de uitwisseling van informatie over specifieke thema's. Momenteel wordt binnen de PGR een prioriteitenlijst voor deze informatie-uitwisseling samengesteld. Hierbij wordt gedacht aan de uitwerking van contingency- en overgangsplannen en de verbetering van informatie-uitwisseling over 'early-warning-systemen'. Op 17 maart zal dit onderwerp ter sprake komen tijdens een PGR op ambassadeursniveau.

Verwacht wordt dat de kosten die Rusland zich zal moeten getroosten om Y2K aan te pakken zeer aanzienlijk zullen zijn. De NAVO heeft geen concreet verzoek om bijstand ontvangen. Voor wat betreft operationele ondersteuning van de Russische Federatie wordt op bilaterale basis door de VS en het VK overwogen hulp te bieden. Een Amerikaanse delegatie is in de week van 15 februari in Moskou geweest om hierover nader overleg te voeren. De Verenigde Staten en Rusland hebben besloten tot het wederzijds plaatsen van militaire liaison-officieren in hoofdkwartieren als vertrouwenwekkende maatregelen. Het Ministerie van Defensie heeft aangegeven dat Nederland de kennis en kunde niet in huis heeft om daadwerkelijk te kunnen assisteren bij de oplossing van mogelijke datumproblemen in Russische informatie en/of wapensystemen.

De Veiligheidsraad

Mede op verzoek van de Tweede Kamer heeft het Ministerie van Buitenlandse Zaken de mogelijkheid onderzocht of Y2K in de Veiligheidsraad zou kunnen worden behandeld. De Permanent Vertegenwoordiger te New York heeft de februari-voorzitter van de Raad (Canada) terzake benaderd. Deze heeft inmiddels laten weten dat Canada er niet voor voelt het onderwerp formeel op de agenda van de VR te plaatsen. Daarvoor waren twee redenen:


- Ten eerste krijgt het onderwerp in Canadese visie binnen het secretariaat en de diverse VN-organen reeds adequate aandacht; en


- Ten tweede is de VR niet het juiste forum voor de behandeling van de Y2K-problematiek.

Naar inschatting van de permanente missie te New York zullen de volgende zes voorzitterschappen van de VR weinig belangstelling hebben voor actie in deRaad. De eerstvolgende gelegenheid om aan dit initiatief uitvoering te geven zou daarom het Nederlandse september
1999 voorzitterschap zijn. Dan is het te laat voor een zinvolle bijdrage van de Veiligheidsraad.

Nucleaire veiligheid van kerncentrales in Midden- en Oost-Europa

De Kernfysische Dienst van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid brengt de millenniumbestendigheid van deze kerncentrales ter sprake in haar buitenlandse contacten. Het gaat daarbij vooral om de International Atomic Energy Agency te Wenen, de Europese Unie (TACIS/Phare programma's) en de OESO. De KFD benadrukt dat zij geen volledige en verifieerbare informatie heeft over het millenniumprobleem bij kerncentrales in Midden- en Oost-Europa. De directeur van de Nuclear Safety Department van de EBRD deelde mede dat de bank er bij electriciteitsbedrijven in de regio, waarmee men contact heeft, erop heeft aangedrongen om aandacht te schenken aan het probleem en zo nodig contact op te nemen met de algemeen erkende bronnen van expertise, de IAEA en de NEA. De Verenigde Staten hebben gratis een expert ter beschikking gesteld aan de IAEA om millenniumproblemen in Centraal- en Oost-Europese kerncentrales aan te pakken. In het algemeen diene dat de IAEA zich zorgen maakt over de aanpak van de Y2K-problematiek in kerncentrales, met name maar niet alleen in Centraal- en Oost-Europa.

Nederland heeft een aanvraag van de IAEA ontvangen om een extra-budgettaire bijdrage voor het kerncentrale-programma van de organisatie in Centraal- en Oost-Europa. Nederland honoreert deze aanvraag voor een bedrag van fl. 40.000.

Tegenover Duitsland bestaat de wederzijdse verplichting tot het leveren van informatie over de veiligheid van nucleaire installaties in de grensstreek. Een en ander is geinstitutionaliseerd in het kader van de NDKK (Niederländisch-Deutsche Kommission fùr grenznähe Kerntechnische Einrichtungen). Ook is de KFD een onderdeel van de nationale organisatie voor kernongevallenbestrijding (NPK), die ook inspeelt op ongelukken, die in het buitenland beginnen. Uit bilaterale contacten van de KFD is gebleken dat de aanpak van de millenniumproblematiek in de buurlanden (het Verenigd Koninkrijk, België, Duitsland en Frankrijk) vergelijkbaar is met die in ons land.

VN-conferentie van Y2K landencoòrdinatoren

Ten aanzien van het bewustwordingsproces verdient de VN-conferentie van millennium-landencoòrdinatoren op 11 december 1998 te New York vermelding. Aan deze wereldwijde vergadering namen vertegenwoordigers van 120 landen deel. Nederland was vertegenwoordigd door het Millennium-Platform en het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties/PMO. Deze conferentie werd zeer nuttig bevonden als gelegenheid tot informatie-uitwisseling.

Duits-Nederlandse samenwerking

Duits-Nederlandse samenwerking op het expert-niveau is van de grond gekomen. Het Projectbureau Millennium Overheid heeft recentelijk een Duitse delegatie ontvangen en deze een presentatie van de Nederlandse aanpak verstrekt.

Overige activiteiten

In diverse hoofdsteden, onder andere in Boedapest, Caracas en Jakarta, hebben Nederlandse ambassades millennium-conferenties georganiseerd, deels in samenwerking met buitenlandse missies, lokale autoriteiten en Kamers van Koophandel. Deze bijeenkomsten worden ter plaatse als nuttig ervaren. Tegelijkertijd moet worden geconstateerd dat het onzeker blijft of de effectiviteit van de aanpak van het probleem daarmee daadwerkelijk is gediend.

Nederland heeft in het kader van ontwikkelingssamenwerking een bedrag van $ 5 miljoen toegezegd aan het Infodev (Information for Development) programma van de Wereldbank. Daarvan is $ 4.25 miljoen bestemd voor Y2K.

Vervolg aanpak

Er is inmiddels veel inzicht verkregen in de internationale dimensie van het millenniumprobleem. Ons land kan proberen - voorzover dat in onze macht ligt - de negatieve gevolgen in Nederland zelf, op de posten in het buitenland en voor Nederlandse burgers en bedrijven in het buitenland zoveel mogelijk beheersbaar te houden. Mede gezien het voorgaande betekent dit dat voor de rest van 1999 de aandacht wordt geconcentreerd op:

A Het ministerie van Buitenlandse Zaken blijft de internationale situatie via de Nederlandse posten in het buitenland monitoren, niet zozeer om de internationale bewustwording te stimuleren maar om Nederland te helpen de negatieve gevolgen van de internationale dimensie van Y2K voor Nederland scherp in kaart te brengen/houden.

B De overheid zal de internationale ketenproblematiek verder nauwlettend volgen, met name de internationale ketenproblematiek in de (aspecten van) maatschappelijk vitale sectoren (grenssamenwerking politie, brandweer, ambulances/ beveiliging kernwapenarsenalen, bevaarbaarheid, waterafvoer en verontreiniging Rijn, Maas, Schelde/ transport/ luchtvaart/ telecommunicatie/ meteorologie/natte infrastructuur/ buisleidingen/ internationale
geneesmiddelenvoorziening/ objecten met een verhoogd risico voor grootschalige rampen/Schengen/ electriciteit en gas/ internationaal betalingsverkeer/douanesystemen/ voedselketens/ algemene landeninformatie - deze ketens zijn in interdepartementaal overleg als van vitaal belang verklaard - zie annex II.

Deze internationale ketens zijn de verantwoordelijkheid van individuele ministeries. Het ministerie van Buitenlandse Zaken leidt een interdepartementaal coòrdinerend overleg terzake.)

Op deze wijze kan de overheid zicht houden op de risico's van import van het probleem in Nederland. In de volgende rapportages zullen de ministeries op dit aspect van Y2K rechtstreeks in de BZK-rapportages ingaan.

C Het opstellen van continuïteitsplannen voor de Nederlandse posten in het buitenland ten behoeve van de posten, Nederlanders in het buitenland en het Nederlands bedrijfsleven.

D Het ministerie van Buitenlandse Zaken zal het belang blijven onderstrepen om in Europees verband meer te doen aan informatie-uitwisseling mede vanwege het feit dat de risico's die Nederland loopt, vooral voortkomen uit problemen bij buurlanden (Unielanden) en Midden/Oost-Europa.

Stand van zaken ten aanzien van deze punten.

A. Nederlandse ambassades - tweede enquête

Met verwijzing naar annex I, waarin de reacties op de in januari j.l. onder de posten verspreide enquête zijn opgenomen, kan worden geconcludeerd dat de analyse van de internationale situatie met betrekking tot Y2K nuttige informatie heeft opgeleverd. Zulks geldt zowel voor de ketenproblematiek naar Nederland toe als voor de contingencyplanning op de posten in het buitenland.

Het ministerie van Buitenlandse Zaken zal de posten in de zomer nog een keer om een analyse vragen van de lokale stand van zaken in het kader van een optimale informatievoorziening/contingencyplanning. De informatie zal eveneens aan de Economische Voorlichtingsdienst van het Ministerie van Economische Zaken ter beschikking worden gesteld ten behoeve van het exporterende/importerende bedrijfsleven opdat men er zijn voordeel mee kan doen ten behoeve van de eigen contingencyplanning.

B. Vitale internationale ketens

Interdepartementaal overleg inzake de millenniumgevoeligheden van internationale ketens en de noodzaak van een gericht en goed gecoòrdineerd internationaal optreden heeft geleid tot een inventarisatie van die internationale ketens, die van vitaal belang voor Nederland zijn.

De rapportages van de departementen over de vitale internationale ketens, die vanwege millenniumgevoeligheid aandacht behoeven, zijn in annex II opgenomen. Als bron voor de tabel is gebruik gemaakt van de reguliererapportages van de departementen aan BZK/PMO. Voor meer informatie wordt hier kortheidshalve naar verwezen.

In deze tabel zijn de relevante ministeries opgenomen, de desbetreffende vitale internationale ketens omschreven, de belangrijkste betrokken overkoepelende instanties genoemd, en is onder de rubriek 'status' zoveel mogelijk aangegeven op welke wijze en waar de internationale component van het millenniumprobleem aan de orde is en wat de voortgang is.

Het algemene beeld dat uit deze rapportages van de ministeries naar voren komt, is dat aan de internationale ketenproblematiek, voor zover van groot belang voor de Nederlandse samenleving, in de vitale maatschappelijke sectoren een hoge prioriteit wordt toegekend. Aan goede afstemming wordt gewerkt en in een aantal gevallen is een begin gemaakt met het opstellen van internationale contingencyplanning. Op dit moment bestaat geen aanleiding om op deze terreinen overheidsacties te ondernemen boven hetgeen departementen, de ingestelde millenniumplatforms of de eerst-verantwoordelijke instanties zelf reeds aan acties hebben ontplooid.

De conclusie luidt dat het op tijd doen bereiken van millenniumbestendigheid van sommige risicovolle internationale ketens ver buiten de invloedssfeer van Nederland ligt (kernwapens en (nucleaire) industrie); men treedt erg snel in de competentie van het betrokken land. De overige risicovolle internationale ketens hebben de nodige aandacht van de desbetreffende ministeries.

C. Beschrijving stand van zaken continuïteitsplannen posten mede in relatie tot belangenbehartiging Nederlandse burgers en bedrijven in het buitenland.

Iedere post is aangeschreven om - regelmatig - te rapporteren omtrent het bereiken en handhaven van millenniumbestendigheid van op de post aanwezige ICT-voorzieningen en "embedded"software. De hieruit voortvloeiende activiteiten worden geïnitieerd deels door Den Haag, deels door de post zelf. Instructie en berichtgeving terzake is aan de post verstuurd. Vanuit het departement te Den Haag worden activiteiten volgens een strak tijdschema geïnitieerd. Het betreft routinematige aanpassingen, uit te voeren in samenwerking met de post. De post zelf zal vooral voor de lokaal aangeschafte/gehuurde installaties zorg moeten dragen dat deze millenniumbestendig zijn, in het bijzonder door het verkrijgen van verklaringen van de leveranciers/verhuurders.

De posten is ook gevraagd om continuïteitsplannen (noodplannen inclusief overgangsplannen) op te stellen op basis van de (lokale en zelf in te schatten) risico's teneinde continuïteit in functioneren en dienstverlening van de post te waarborgen. Risico's voor de posten zullen vooral exogeen zijn en betrekkinghebben op onder andere energievoorziening, bancaire zaken, telecommunicatie en beschikbaarheid personeel.

Voor het ministerie van Buitenlandse Zaken en de Nederlandse samenleving is electronische communicatie (spraak en berichtenverkeer) van en naar de post van vitaal belang. Momenteel wordt gewerkt aan het zekerstellen van de mogelijkheid om met de post te kunnen blijven communiceren in geval zich millenniumcalamiteiten voordoen. Daartoe zullen voor de belangrijkste posten in het buitenland in principe drie onafhankelijke communicatiemodaliteiten aanwezig dienen te zijn. Aanschaffingen voor de benodigde apparatuur hiervoor zijn nu reeds in gang gezet.

D. De Europese Unie

In Brussel wordt de millenniumproblematiek in drie fora besproken.


1. Op de Energie Raad van 11 mei a.s. zal de Commissie een rapport uitbrengen over de stand van millennium-bestendigheid in de energiesector in de lidstaten. De Commissie heeft alle Directeuren-generaal Energie aangeschreven met een aantal vragen die betrekking hebben op de millenniumbestendigheid in de energiesector en het bestaan van continuïteitsplannen, rampenplannen etc. De rapportage zal eerst op werkgroepniveau worden besproken. Momenteel ligt er nog geen document voor.


2. Op de Telecom Raad van 22 april zal een resolutie voorliggen over het millenniumprobleem in brede zin (alle sectoren). Deze resolutie wordt momenteel in de raadswerkgroep telecommunicatie besproken. Nederland en het Verenigd Koninkrijk hebben de elementen voor deze resolutie aangedragen. Een belangrijk punt voor Nederland is dat alle betrokken actoren in de samenleving worden aangespoord tot tijdige en betrouwbare informatie.


3. Met enige regelmaat komt te Brussel de 'workshop on Year 2000 national and sectoral actions' bijeen. De workshop zal binnenkort voor de vijfde keer bijeenkomen. Het doel van de workshop is informatie-uitwisseling. In de workshop zijn de lidstaten vertegenwoordigd en de nationale organisaties die zich met de millenniumproblematiek bezig houden. Voor Nederland nemen BZK/PMO en het Millennium Platform deel.


Annex I

Uit de tot 15 februari binnengekomen reacties op de tweede enquête rijst het volgende beeld op.

europa

Noord-West Europa boekt goede vorderingen bij de voortgang van het millenniumbestendig maken van zijn informatica-bestanden. Tot de Europese landen die ver gevorderd zijn met de aanpak van het millenniumprobleem behoren Groot Britannië, Ierland, Scandinavische landen en Nederland. De publieke belangstelling ligt in deze landen ook op een heel behoorlijk niveau; door middel van maatschappelijke bewustwordingscampagnes wordt de bevolking op de hoogte gehouden van de stand van zaken. Dit is vooral van belang voor het midden en klein bedrijf (MKB), dat achterloopt bij de aanpak van het probleem. Ook de lagere overheden in deze landen blijven een achterstand bij de aanpak van het probleem vertonen.

België lijkt op deze landen iets achter te lopen. Recentelijk valt er een verbetering van de coòrdinatie waar te nemen. De belangstelling voor de materie bij het MKB blijft echter gering. De overheid zal de komende maanden een campagne voeren waarbij bewustwording het hoofdthema zal zijn.

Frankrijk heeft een zeer intensieve campagne gestart en is de achterstand aan het inlopen. Het millenniumprobleem geniet thans aandacht op het hoogste niveau. Ook heeft de millenniumproblematiek met betrekking tot Franse kerncentrales zeer serieuze aandacht. Frankrijk profiteert er hierbij van dat de centrales, in tegenstelling tot die van Oost-Europese landen, alle van hetzelfde type zijn.

In Duitsland wordt inmiddels serieus aandacht aan het millenniumprobleem gegeven. Alle sociale en economische sectoren delen thans mede dat zij voor de einddatum van 31 december 1999 klaar zullen zijn met hun reparatiewerk. Samenwerking tussen Nederlandse en Duitse experts komt eveneens van de grond. Het grensoverschrijdende aspect van Y2K wordt door Duitsland onderkend, maar lijkt zich nu nog zelden te vertalen in activiteiten..

In Midden en Zuid Europa blijft een laag bewustzijnsniveau bestaan. Er vindt weinig overheidscoòrdinatie en -sturing plaats, en waar dit wel het geval is, is deze laat op gang gekomen. Alleen het grote bedrijfsleven is hier effectief bezig en zal naar waarschijnlijkheid straks '2000-compliant' zijn.

In Oost-Europa wordt het millenniumprobleem nog niet grondig aangepakt. De recentelijk binnengekomen informatie toont een zelfde beeld als vorige zomer. De overheden en bevolkingen zijn zich er minder dan in West-Europa van bewust dat het millenniumprobleem een potentieel zeer ernstig vraagstuk is. Deproblemen zullen in dit deel van Europa waarschijnlijk het grootst zijn, al is met name Zuid-Oost Europa weinig geautomatiseerd. Veel gegevensverwerking vindt daar nog handmatig plaats. Van de vaak nieuwere computers wordt aangegeven dat ze millenniumbestendig zouden moeten zijn. De vraag is in hoeverre deze informatie betrouwbaar is.

Noord-, Midden-, en Latijns-Amerika

Canada en de Verenigde Staten zijn de koplopers bij de aanpak van het millenniumprobleem. In Canada en de Verenigde Staten is de overheid zich er terdege van bewust dat het millenniumgereed maken van hun landen, die beide in hoge mate geautomatiseerd zijn, een hoge prioriteit verdient. Zij zijn dan ook reeds lange tijd bezig met het voeren van campagnes en het coòrdineren en uitvoeren van overheidstaken om het publiek, waaronder ook de MKB-sectoren, bewust te maken van dit probleem. Het grote bedrijfsleven is zelf reeds lange tijd bezig om dit probleem uit de weg te helpen. Echter, het optimisme dat een half jaar geleden in de VS bestond (toen de indruk werd gewekt dat het probleem onder controle was) is een stuk minder geworden. Uit de ontvangen informatie blijkt opnieuw dat de omvang van het probleem alleen maar groter lijkt te worden naarmate de bestrijding ervan vordert. Canada werkt wat dit probleem betreft nauw samen met de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk, Australië en Nieuw-Zeeland.

In Midden Amerika en het Caraïbisch gebied lijkt Cuba serieuze aandacht aan de millenniumproblematiek te schenken. Cuba heeft in het algemeen op software gebied een voorsprong op de meeste Latijnsamerikaanse landen. In Costa Rica en Guatemala wordt nu meer aandacht aan het probleem gegeven. In Jamaica wordt nog steeds weinig aan het probleem gedaan.

In Latijns-Amerika zijn landen als Venezuela, Argentinië en Peru zich al langere tijd bewust van de ernst van de problemen die de millenniumwisseling met zich kan brengen. Andere landen zoals Ecuador, Peru en Colombia geven aan dat er sinds kort serieus met het probleem wordt omgegaan. Beide groepen landen zijn laat met hun aanpak van Y2K. Van sommige landen, zoals Brazilië, wordt niet verwacht dat er onrust zal uitbreken wanneer er zaken serieus mis mochten gaan. De bevolking zou tot op grote hoogte gewend zijn aan instabiliteiten. Het internationale bedrijfsleven in deze landen is overigens, net zoals elders, druk bezig om zijn informatica-apparatuur 2000-compliant te krijgen. Het MKB in deze landen vormt een groot probleem. De publieke belangstelling voor Y2K in deze regio is zeer gering.

azië en australazië

Azië en Australazië kunnen worden opgedeeld in twee groepen landen die op verschillende niveaus bewust zijn van de millenniumproblematiek. Nieuw-Zeeland, Australië, Japan en Zuid-Korea zijn moderne geïndustrialiseerde landenen hebben intensieve programma's om het probleem aan te pakken.

Zoals in eerdere rapportages gemeld, lijden veel landen in Azië nog steeds onder de Azië-crisis. Hierdoor krijgt de aanpak van het millenniumprobleem in deze landen veelal een lage prioriteit. Waar de bereidheid wel bestaat om het probleem op doortastende wijze aan te pakken, ontbreken de financiële middelen hiervoor. Deze landen kennen ook vaak geen vaste structuren om de aanpak van het millenniumprobleem te sturen. Overheden beginnen het probleem echter serieuzer te nemen. Tot deze groep landen behoren Thailand en de Filipijnen. Bij de bevolkingen van deze landen speelt de millenniumproblematiek geen rol; sommigen weten er iets van af, maar het overgrote deel van de bevolking is onbekend met het probleem.

midden-oosten

Ook de Arabische wereld loopt achter bij de aanpak van het millenniumprobleem. In Israël worden de noodzakelijke maatregelen bij de belangrijkste openbare voorzieningen getroffen. Jordanië is nu ook bezig met het treffen van maatregelen; er heeft zich een gecoòrdineerde aanpak van het probleem ontwikkeld. Hier moet nog bij vermeld worden dat de automatiseringsgraad in de regio laag is, hetgeen zijn weerslag op de omvang van het probleem zal hebben.

afrika

In sommige Afrikaanse landen komt het bewustwordingsproces nu redelijk op gang. Toch wordt de omvang van het probleem onderschat. Bovendien is het waarschijnlijk veel te laat om de problemen nog te kunnen oplossen. Voor Afrika geldt overigens ook dat de automatiseringsgraad nog zo laag is dat het millenniumprobleem een veel kleinere rol dan in de rest van de wereld zal spelen.

internationale organisaties

Het millenniumprobleem krijgt veel aandacht van de verschillende internationale organisaties. Deze internationale aandacht is van groot belang, vooral in vitale sectoren als energievoorziening, telecommunicatie, transport en de financiële wereld. De internationale organisaties werken dan ook aan oplossingen en aan het bevorderen van het bewustmakingsproces in de lidstaten.

VN

De conferentie van millenniumprobleem-landencoòrdinatoren in New York (11 december 1998) resulteerde in de conclusie dat het nu de hoogste tijd is voor praktische activiteiten voor wat betreft het vinden van oplossingen en het opstellen van continuïteitsplannen. Landen met achterstanden dienen voorrang te geven aan het oplossen van het millenniumprobleem met gelijktijdige opstelling van noodplannen. Zij zijn vaak nog niet bezig met continuïteitsplannen maaralleen met het opstarten van oplossingsgerichte plannen.

Tevens werd aanbevolen de aanpak vooral te richten op het oplossen van Y2K in maatschappelijk vitale sectoren (telecommunicatie, electriciteitsvoorziening, olie-industrie, financiële en de transportsectoren)

Tijdens de conferentie vond veel internationale gegevensuitwisseling plaats en werden afspraken gemaakt over het houden van regionale en internationale vervolgbijeenkomsten.

Conclusie

Concluderend kan worden gesteld dat de Verenigde Staten en Canada koplopers zijn bij de aanpak van Y2K, tezamen met Australië en Nieuw Zeeland. Nederland lijkt zich inmiddels bij deze groep landen te hebben aangesloten.

In veel landen staan de voorzorgsmaatregelen en het bewustwordingsproces nog op een laag niveau. Internationale afspraken, zoals hierboven aangehaald, zijn een goed stap vooruit om de aanwezige kennis te verspreiden onder alle landen. Delen van Azië, Afrika, Midden-Amerika en Latijns-Amerika zijn de probleemgebieden, waar nog veel activiteiten moeten worden ontplooid.

Het MKB blijft overal achterliggen op het grote bedrijfsleven, zij het in verschillende mate. Het overheidsingrijpen verschilt heel erg van gebied tot gebied. Bovendien loopt de lagere overheid bijna overal sterk achter bij centrale overheidsinstanties.


ANNEX II: OVERZICHT VITALE INTERNATIONALE KETENS

Min.

Issue

Betrokken (overkoepelende)

organisaties

Status

BZK Grensstreeksamenwer-

king politie, brandweer, ambulance (crisisbeheersing en rampenbestrijding)
Overlegfora op provinciaal / regionaal niveau in de grensstreek BZK is bezig met een inventarisatie van de activiteiten in de grensregio's. Een eerste verkenning leert dat voor de aanpak van het millennium-raagstuk in de meeste grensregio's wordt overlegd met aangrenzende gebieden. Voorts is BZK (directie Brandweer en Rampenbestrijding) direct betrokken bij de Vlaams/Zuid-Nederlandse contactgroep (op provinciaal niveau). De millenniumaanpak staat hoog op de agenda van deze groep.
BZ/ EZ Algemene millennium landen info. t.b.v. Nederlands bedrijfsleven incl. toeristensector a) Ambassades:

buurlanden + VS/Canada

toeristenlanden

b) EU/OECD/VN-organisaties

c) Telecom Raad EU.

d) EZ / Millennium Platform / branche-organisaties Actieve informatievergaring d.m.v. enquêtes en internationaal overleg. BZ/

LNV
Voedselketen LNV / branche-organisatie.

Ambassades / EC / branche-organisaties.
Indirecte ketenafhankelijkheid. Informatieuitwisseling door internat. branche-organisaties.

Achtergrond informatie vanuit EC en door ambassades. DEF. a)    Beveiliging kernwapen-arsenalen

b) Brandstofvoorzie-ning (KLu)

c) Materieel (Koninklijke Luchtmacht)

d) Luchtverkeesbevei-liging (KLu)

a) NAVO/kernwapenmogen d-heden.

VS-Rusland liaisonafspraken.

b) NATO/CEPMA, olieleverende landen.

d) Eurocontrol, UAC, MADAP, 4 landen overleg (Benelux, Duitsland) a) Geen directe betrokkenheid Nederland; indirecte informatie.

b) Bij NATO/CEPMA wordt aan de oplossing van de millennium-problematiek en aan noodplannen gewerkt. De status bij de olieleverende landen is onbekend,

c) Zowel voor de Algemene Verdediging, Crisisbeheersings-operaties als Luchttransport

Overleg vindt via de NAVO plaats. Binnen de NAVO is tevens een millennium project-bureau opgericht.

De stand van zaken bij de toe-leverende instanties is soms onbekend. Momenteel is het mogelijk om 15 dagen te opereren (op basis van reserve-onderdelen). Daarna kan, bij stagnatie in de toelevering van onderdelen, de dienst minder optimaal of helemaal niet meer uitgevoerd worden.

d) Bij alle betrokken organisaties wordt aan de oplossing van de millenniumproblematiek en aan de noodplannen gewerkt. EZ a) Koppeling inter-nationale elek-triciteitsnetwerk

b) Import elektriciteit
a) - Union pour la coordination de la production et du transport d'electricité (UCPTE).


- Tene T.


- Europese Commissie.


- Energie Millennium Platform.
a) Internationale principe-afspraak in UCPTE-verband.

b) Bilaterale gesprekken gaande met België, Duitsland en Frankrijk. FIN a) Internationaal betalingsverkeer

b) Geautomatiseerde gegevensuitwisseli ng op het gebied van douane en belastingen
a) DNB/BIS/Basle Committee on Banking Super-vision/Groupe de Contact van EU toezichthouders/ Joint Y2K Council.

b) Standing Commission on Administrative Cooperation van deEC/ VNO/NCW /Fenex/EVO /Customs Policy Committee/Working Party on Computarsation.
a) Het Society for Worldwide Interbank Financial Tele-communication (SWIFT)-netwerk wordt gebruikt door banken om betalingsopdrachten door te geven aan hun buitenlandse correspondentbanken. SWIFT wordt daarnaast gebruikt door de Nederlandse banken om hun opdrachten door te geven aan het TOP-systeem van DNB, waar verrekening tussen banken onderling plaatsvindt. Verder wordt SWIFT gebruikt voor het doorgeven van opdrachten van het TOP-systeem naar het Europese betalingsverkeersysteem TARGET. Er kan vanuit worden gegaan dat SWIFT op tijd millenniumbestendig zal zijn en dat het TOP-systeem als zodanig millenniumbestendig is.

Voor de daadwerkelijke koppeling van systemen worden interfaces gebruikt. Indien deze interfaces of achterliggende systemen niet mb zijn, kan het betalingsverkeer nog steeds worden belemmerd. De interfaces van TOP met andere systemen zijn of worden binnenkort getest op mb.

b) Belastingen: medio 1999 zal het NCR-platform waarop het Value added tax information Exchange System (VIES) draait, mb. zijn.

Douane: voor het TARIC, van belang voor de internationale werking van informatiesystemen binnen de Douane, zijn de risico's op millenniumproblemen minimaal. Het systeem douanetarieven is betrokken in de millennium testtrajecten van de Belastingdienst en wordt integraal betrokken bij noodplannen.
JUS - Grensoverschrijden de georganiseerde misdaad


- Schengensysteem

- Europol, Interpol.


- Schengen Exec. Comm./Justitie/DGIAV .

- Millenniumprobleem afgewik-keld.


- Schengeninformatiesysteem in aanpassing plus contingency-planning.


- Telecommnicatie-afhankelijk.

SZW a) Grensoverschrijden de nucleaire risico's

b) Grensoverschrijden de sociale zekerheid

a) IAEA, EU, OESO

b) Het probleem concentreert zich mogelijk op het internationle betalings-verkeer en staat buiten de competentie van SZW. a) IAEA, EU en OESO dringen bij de lidstaten aan om gerichte aandacht te besteden aan problematiek.

b) KFD geeft een overzicht van datgene wat bij de KFD bekend is van de verschillende Europese landen.
V&W,

mede betrok-kenheid

VROM
Info systemen m.b.t. bevaarbaarheid, waterafvoer en verontreiniging van Rijn, Maas, Schelde Buurlanden.


- Millenniumprobleem aan de orde in de diverse inter-nationale fora.


- Regionale/lokale acties.
V&W/

DGP, DGG
Weg, Rail en Watertransport (incl. koppeling met lucht-vaartsector) Int. Maritieme Organisatie

IATA en

andere intern. organisaties.

- MPT ingericht als platform voor transportwereld, inter-nationale aspecten worden meegenomen.


- Lopend internationaal overleg tussen spoorwegmaat-schappijen.


- Internationale aspecten worden meegenomen in vervolg-audits bij NS.


- V&W vraagt in internationale fora aandacht voor probleem.


- Aandacht van inspecties voor internationale problematiek in sector (luchtvaart, scheepvaart)
V&W/

DGTP
Telecommunicatie Int. Telecom Union

Inmarsat

Eutelsat

Intelsat

EU/Telecomraad

Lidstaten Int. Telecom Union

- Platform Telecom opgericht door sector.


- V&W vraagt aandacht voor problematiek in internationale fora.


- In EU-verband werkgroep onder Telecom Raad ingericht t.a.v. millenniumproblematiek in vitale sectoren.


- Nationale audit op Telecom.
V&W/

KNMI
Meteorologie (incl. relatie met diverse andere ketens) KNMI

ICAO

WMO en

andere intern. organisaties

- Millenniumprobleem aan de orde in de vermelde internationale fora.
V&W/

RWS
Natte infrastructuur Waterkering - Internationaal aandacht vragen in Rijn en Maas-overleg.


- Aandacht vragen voor plaatselijke acties (grensregio's) in samenwerking met RWS en Waterschappen richting oplossing en noodscenario's.
V&W/

RLD
Luchtvaart

Transport
ICAO

ICAO-lidstaten

Eurocontrol

IATA en

andere intern. organisaties.

- Autdits in luchtvaartsector door koepelorganisaties.


- Landelijke luchtvaartdag door RLD georganiseerd op 4/02/99.


- Aandacht van inspectie voor internationale problematiek. V&W Transport.

Buisleidingen

- Inventarisatie door V&W gestart.
VWS/

GMV
Internationale geneesmiddelen- voorziening a) Branche-organisatie Nefarma.

b) Millennium Platform zorg.
a) Heeft internationale leveranties aangekaart via bestaande kanalen.

b) Bereidt logistiek en distributie binnen Nederland voor, ter voorkoming hamstergedrag.
VROM

/NCC
Objecten verhoogd risico voor grootschalige rampen (Kern-energiecentrale in Oost-Europa en de buur-landen, grote chemische com-plexen buurlanden) - IAEA.


- buurlanden.


- KIEV-vergadering.

- Rapportages vanuit IAEA met betrokkenheid Nederlandse deskundigen.


- Telecommunicatie-afhankelijk.

Deel: ' Voortgangsrapportage millenniumprobleem '




Lees ook