VPRO

Geheime bliksemactie NAVO mislukt door crash Herculesvliegtuig

Op 11 juni 1999 is van NAVO-zijde geprobeerd met een bliksemactie de Russische troepen voor te zijn, die op dat moment vanuit Bosnië oprukten naar het vliegveld van Pristina. Deze actie mislukte, omdat een Brits Hercules-transportvliegtuig met commando's van de Britse elite-eenheid SAS, munitie en zwaar materieel aan boord verongelukte. Het vliegtuig stortte neer bij het opstijgen van het vliegveld van Kukes in Noord-Albanië en vloog in brand. De 12 inzittenden van de Hercules ontsnapten aan de dood. Dit verhaal kreeg het Vpro-radio 1-programma Argos (vrijdag 18 februari 2000) deze week te horen. Deze nieuwsfeiten worden in Argos bevestigd door defensiedeskundige Rob de Wijk, verbonden aan het Instituut Clingendael en hoogleraar in Leiden en aan de KMA.

Als de NAVO en de Servische machthebbers na 78 dagen bombarderen op 11 juni 1999 een militair accoord hebben gesloten, lijkt een moeilijke periode afgelsoten. Maar tot verrassing en ontzetting van de NAVO rukken onmiddellijk 200 man Russische troepen vanuit Bosnië met pantservoertuigen op naar het vliegveld van de Kosovaarse hoofdstad Pristina. Op dat moment moet de intocht van de NAVO in Kosovo nog beginnen. De NAVO moet knarsetandend dulden dat de Russen het vliegveld van Pristina bezetten. Er ontstaat een crisissfeer, met dreigende confrontatie tussen de NAVO en Rusland.
De Britse generaal Jackson, commandant van KFOR, zou een opmerkelijke rol hebben gespeeld bij deze verrassingsactie van de Russen. O.a. volgens het Duitse weekblad 'Der Spiegel' zou Jackson op 11 juni 1999 een bevel van de Amerikaanse NAVO-opperbevelhebber Clark hebben geweigerd. Clark zou Jackson opdracht hebben gegeven om het vliegveld van Pristina middels een bliksemactie te bezetten voor de aankomst van de Russen. Jackson zou dit hebben geweigerd met de woorden: 'Dit doe ik niet. Dit is het niet waard om de Derde Wereldoorlog te beginnen.' Dit verhaal is ook bevestigd, zo vertelt onderzoeker Rob de Wijk, tijdens verhoren door een Amerikaanse Senaatcommissie.
Dat is het officiële verhaal, maar er is ook een ander verhaal. Zo meldde het blad van vliegtuigspotters 'Scramble' in juli en augustus 1999 dat op 11 juni 1999 een Lyneham Transport Wing Hercules op Kukes is verongelukt: 'Het toestel kon tijdens de nachtelijke start van Kukes geen hoogte winnen, raakte een stenen huis voorbij het einde van de baan en crashte. De twaalf inzittenden ontsnapten aan de dood en slechts één persoon liep lichte verwondingen op. Volgens een gerucht was het toestel te zwaar beladen met onder meer munitie. De crew van het toestel was van het 47ste squadron.'
Uit militaire vakliteratuur blijkt dat het 47ste squadron is gespecialiseerd in missies voor de commando's van de Britse elite-eenheid SAS (Special Air Services). Op de website van de Royal Air Force in het Britse Lyneham staat bij 11 juni 1999 vermeld: 'De Hercules steeg op van het vliegveld in Kukes in Noord-Albanië en kreeg meteen problemen. Daardoor stortte het vliegtuig achter het vliegveld neer waarna het in brand vloog. De vijf bemanningsleden en zeven militaire passagiers verlieten het wrak onmiddellijk. De enige verwondingen waren, behalve een paar schrammen en builen, een duim uit de kom en een gebroken been. Het vliegtuig is totaal verwoest, het werd al gauw een grote vuurbal en brandde volledig uit. De bemanning is naar Italië gevlogen en zit inmiddels thuis. Een commissie is bezig het ongeluk te onderzoeken.'
Aan boord van de Hercules waren commando's van de SAS, zo wordt ons verteld. De lading bestond uit munitie en zwaar materieel. Het vliegtuig had een speciale missie: commando's en materieel afzetten op het vliegveld van Pristina om zo de Russische troepen vóór te zijn. Met deze bliksemactie moest op het allerlaatste moment worden voorkomen dat de Russen de luchthaven zouden bezetten. Volgens andere militaire bronnen waren er al Britse en Amerikaanse parachutisten bij Pristina gedropt. Ook werd de intocht van de NAVO-troepen in Kosovo een dag uitgesteld. We vragen een reactie aan Willy Dobson, commandant van het 47ste squadron in het Britse Lyneham, waartoe het verongelukte vliegtuig behoorde. 'Het was een transpórt-vlucht van Albanië naar Italië', zegt commandant Dobson. En hij ontkent dat alle 12 inzittenden leden van de SAS waren. 'En al waren sommigen van hen lid van de SAS, dan kan ik dat niet bevestigen of ontkennen', aldus Dobson.
We vragen ook een reactie aan Ben White, de officiële woordvoerder van het Britse ministerie van Defensie. Ook hij wil niet ingaan op vragen over een mogelijke SAS-actie. White vertelt wél waar de Hercules volgens hem naar onderweg was. 'Het was een routine-tra¡ningsvlucht boven Macedonië', aldus White. Daarmee spreekt hij de verklaring van commandant Dobson dus op een belangrijk onderdeel tegen.
Het verhaal over de mislukking van de SAS-operatie door de crash van het Hercules-vliegtuig wordt in Argos bevestigd door Clingendael-onderzoeker Rob de Wijk. Begin maart verschijnt van hem een boek met een uitgebreide analyse van de Kosovo-oorlog, o.a. gebaseerd op gesprekken met een groot aantal insiders. Daarin schrijft hij ook over het verongelukte Hercules-vliegtuig. We bellen ook met Jamie Shea, woordvoerder van het NAVO-hoofdkwartier in Brussel. Hij zegt op dit moment niet te kunnen reageren. Hij moet eerst navraag doen binnen de NAVO-organisatie.

18 feb 00 14:54

Deel: ' VPRO-radio Geheime actie NAVO mislukt door crash vliegtuig '




Lees ook