PERSBERICHT

DE ZONSVERDUISTERING

Duur expositie:
7 augustus tot en met 21 november 1999

Open:
di-za 10-17 uur, zon- & feestdagen 12-17 uur

Toegang:
fl.10,-; CJP fl. 5,-; 5-18 jr fl. 2,50; groepen fl. 7,50; MJK/Haarlem Pas gratis

Adres:
Spaarne 16, Haarlem, tel. 023-531 90 10

E-mail:
teyler@euronet.NL

De totale zonsverduistering van 11 augustus aanstaande zal in Europa een enorme volksverhuizing teweeg brengen. Nooit eerder zagen zoveel mensen in de totaliteitszone het op klaarlichte dag even nacht worden. Deze opwinding is begrijpelijk gezien het feit dat slechts één keer in de driehonderd jaar op een bepaalde plaats op aarde een totale zoneclips plaatsvindt. Teylers Museum besteedt in zijn Boekenkabinet aandacht aan dit fenomenale natuurverschijnsel, zowel vanuit natuurwetenschappelijk als historisch oogpunt. Achttiende-eeuwse instrumenten die de stand van de planeten weergeven gaan vergezeld van prenten en penningen die historische zonsverduisteringen tonen. Pamfletten staan bol van bijgeloof, boeken vol ooggetuigenverslagen, voorspellingen en berekeningen. Een hoogtepunt in de tentoonstelling is het dagboekje van de Friese onderwijzer Hoyte Roucoma die in 1715 de laatste totale zonsverduistering in Nederland beschreef.

Door de eeuwen heen spreken zonsverduisteringen, in alle culturen, zeer tot de verbeelding. Naast de verklaring dat de maan tussen de aarde en de zon stond, zag men in het verschijnsel ook een teken van God. Geen wonder dat de stranding van een monstrueuse potvis ook in verband werd gebracht met een zonsverduistering, door Saenredam in 1602 samen afgebeeld; de eerste illustratie van een Hollandse zoneclips. De verduistering kon ook symbolisch worden opgevat, zoals te zien op enkele prenten en penningen. Toen tijdens de zonsverduistering op 12 mei 1706 de Fransen uit het door hen bezette Barcelona werden verdreven, zag men hierin de ondergang van Lodewijk XIV, de Zonnekoning. De best gedocumenteerde zonsverduistering op de tentoonstelling is die van 1748 met gedrukte en getekende berekeningen, observaties en gedichten. Wetenschappers hadden zo'n enorme duisternis voorspeld, dat men in Groningen die dag besloten had maar niet te begraven. Toen het fenomeen een ieder had teleurgesteld, werd in schotschriften met de `wiskonstenaars' de draak gestoken.
Naast Roucoma's relaas uit 1715 waarin hij meldt door de duisternis geen les meer te kunnen geven, ligt op de tentoonstelling ook het dagboek van de Haarlemse kunstenaar Vincent Laurensz. van der Vinne. Hij bevond zich in 1654 te Geneve in de totaliteitszone en schreef dat hij genoodzaakt was om met schilderen te stoppen.
Wie het spectakel op 11 augustus mist, kan tot eind november voor de zonsverduistering in Teylers Museum terecht.

Voor meer informatie of persfoto's kunt u contact opnemen met de Afdeling Presentatie: 023-5319010

Deel: ' Vroegere zonsverduisteringen in Teylers Museum '




Lees ook